Beste,

‘Het is een soort horrorfilm waarin een virus zich verspreidt.’ Zo omschrijft de Zuid-Afrikaanse professor Loren Landau het EU-migratiebeleid. Migration creep, noemt hij het. ‘Elk aspect van het Europese buitenlandbeleid wordt nu gedomineerd door migratie.’

Hij heeft gevoel voor drama, maar in grote lijnen heeft Landau gelijk. Migratie is de afgelopen jaren het buzzword van het Europese buitenlandbeleid geworden. Plotseling is West-Afrika bijvoorbeeld voor Nederland een ‘prioriteitsregio’, of wordt in Tsjaad een nieuw consulaat geopend.

Nergens zie je dit zo goed terug als in de ontwikkelingshulp. Wil je geld krijgen voor een project, dan kun je als ngo maar beter het woord ‘migratie’ laten vallen.

‘Dat is nu eenmaal hoe je geld krijgt. Full stop’, zegt Amanda Bisong, migratie-onderzoeker aan de universiteit van Nigeria in Nsukka. Ze hield een database bij van het maatschappelijk middenveld dat zich in West-Afrika bezighoudt met migratie. ‘Dat is sinds 2017 explosief gegroeid’, zegt ze. 

‘Mushrooming’, noemt Osita Osemene dat. Hij runt zelf óók zo’n ngo, die in Nigeria werkt met teruggekeerde migranten. ‘Je ziet allemaal nieuwe ngo’s ontstaan die op migratie werken. Waarom nu? Vanwege het geld dat beschikbaar is natuurlijk.’

Op zich zijn dit soort modewoorden niets nieuws in de ontwikkelingswereld. Seksueel geweld tegen vrouwen, terrorismebestrijding, kinderrechten – als ngo moet je goed bijhouden wat populair is bij donorlanden. 

Maar dit nieuwe buzzword, migratie, is in één belangrijk opzicht anders dan alle andere. Want het idee dat ontwikkelingshulp kan zorgen voor minder migratie, is een illusie. Deze miljarden gaan migratie niet tegenhouden. Sterker nog, experts verwachten eerder het omgekeerde. En: het feit dat we hulp besteden om migratie tegen te gaan, heeft schadelijke gevolgen voor de mensen die we zeggen te helpen.

En dus vinden wij het tijd om de mythe door te prikken.  En leggen we bloot waarom deze mythe de nieuwe Inconvenient Truth is.

Een spoedcursus Migratiaans

Tijdens het onderzoek voor dit stuk deed ik, enige tijd terug, een cursus Migration Reporting in Lagos, Nigeria. Het leek me leuk in contact te komen met andere journalisten die over migratie schrijven, en van hen te leren. Wat ik niet wist – maar waar ik snel achter kwam – was dat de cursus werd gesponsord door Italië.

Met andere woorden: ik zat ineens midden in een Europees migratieproject. Midden in het soort projecten dat ik al maanden onderzocht.

Het was even slikken, maar uiteindelijk vond ik het heel leerzaam. Want ik kon zo van dichtbij observeren hoe Europa háár narratief over migratie (als iets slechts dat gestopt moet worden) subtiel overdraagt aan de Afrikaanse pers.

Leuke links

Dan nog wat dingen die ik de afgelopen week tegenkwam, en die de moeite waard zijn om te bekijken:

  • van Henk van Houtum, hoogleraar Politieke Geografie en Geopolitiek aan de Radboud Universiteit, leert ons kritisch te kijken naar kaarten over migratie. De kaart hieronder, zegt Van Houtum, schreeuwt: we worden bedreigd. Van Houtum laat ook alternatieven zien, zoals de counter-map hieronder.
  • geeft een interessant inzicht in waarom bepaalde mensen voor een restrictiever migratiebeleid zijn, en andere niet. Volgens dit onderzoek hangt dat sterk samen met het vertrouwen in Europese instanties. Kort door de bocht: wie weinig vertrouwen in Europese instanties heeft is voor een restrictiever migratiebeleid dan iemand met meer vertrouwen in Europa.
  • Eerder schreef ik al over het laatste boek van Linda Polman, Niemand wil ze hebben, waarin ze op geweldige wijze de geschiedenis van het Vluchtelingenverdrag uiteenzet. Ja, dat verdrag waardoor mensen recht hebben om asiel aan te vragen in Europa. En ja, dat verdrag waarover dus zo veel te doen is sinds de ‘vluchtelingencrisis’ van 2015. over het Europese asielbeleid, en over oplossingen. Twee mensen die geen blad voor de mond nemen, dus een mooi gesprek.
  • Dan nog leuk nieuws uit Den Haag. GroenLinks-Kamerlid Isabelle Diks heeft uitgebreide naar aanleiding van mijn het grootste Europese migratiefonds. Het is nu nog een paar weken wachten op een reactie van de minister, maar de vragen zijn veelbelovend.

Tot slot...

... ben ik as we speak op weg naar Brussel om te spreken in het Europees Parlement! Ik ben uitgenodigd door Europarlementariërs Tineke Strik en Erik Marquardt om te komen vertellen over naar de Europese migratiemiljarden in Nigeria. Een prachtige kans natuurlijk om de mensen die écht iets kunnen veranderen aan het beleid aan te spreken op hun werk.

Wens me succes!

Wil je deze nieuwsbrief in je inbox? Dat kan! Meld je hier aan en ontvang twee-wekelijks een mailtje van mij over migratie, ontwikkeling en mijn werk in Nigeria. Meld je hier aan