Afgelopen donderdag was het Wereldvoedseldag. en presenteerden op die dag hun nieuwe boek: Het voedsellabyrint. Op een heldere en relativerende manier proberen zij orde te scheppen in de chaos van de vaak zeer verwarrende en ondoorzichtige informatie over eten en gezondheid. En dat lukt. Ze treden in de voetsporen van de die ontdekte dat cholera niet te wijten was aan individuele domheid van mensen, maar aan de maatschappelijke omstandigheden. Hetzelfde geldt voor overgewicht. Maar zeer ten dele kunnen we mensen persoonlijk verantwoordelijk houden voor deze welvaartsziekte.

In de Amsterdamse Bijlmer heeft dertig procent van de bewoners overgewicht, in Amsterdam-Oud-Zuid is dat de helft

Er is een grote groep mensen die zich zorgen maakt over hun voeding terwijl dat helemaal niet nodig is. De relativerende toon van Seidell en Halberstadt is primair op hen gericht, op mensen die worstelen met een gewichtsobsessie, met het slanke schoonheidsideaal. Tachtig procent van de meisjes van twaalf en dertien jaar doet aan de lijn.

Daartegenover staat een grote groep die er amper mee is. Bij hen schuilt het gevaar van de zogeheten welvaartsziekten: hart- en vaatziekten, kanker en overgewicht. En waar zie je dat? Precies. In de armere wijken. In de Amsterdamse Bijlmer heeft dertig procent van de bewoners overgewicht, in Amsterdam-Oud-Zuid is dat de helft. Dat is dan ook wat Seidell en Halberstadt in kaart willen brengen: de oorzaken. Het antwoord is vaak een gezamenlijke aanpak, vanuit onderwijs, gemeente, bedrijfsleven en verenigingen.

Wat te doen?

In wordt bij wijze van remedie ook gepleit voor een paar traditionele waarden. Samen koken, samen eten, een gesprek voeren, dat zou allemaal schelen. Probleem is, zo stelt Seidell in het interview, dat voedsel in handen is geraakt van de handel. Op wereldschaal. Onze gezondheid dreigt daar het slachtoffer van te worden.

De vraag is natuurlijk: hoe moet je deze complexe maatschappelijke problematiek aanpakken? In het gesprek lopen we mogelijkheden na.

  • Een hamburger kost eigenlijk tweehonderd euro, dankzij de overheid betaal je er maar twee. Dat werkt minachting voor voedsel in de hand.
  • De industrie kan het zout-, vet- en suikergehalte verlagen en zou moeten stoppen met de marketing van extreem slechte producten gericht op kinderen (ontbijtgranen die voor vijftig procent uit suiker bestaan).
  • De wetenschap: het aanschurken tegen de industrie is onvermijdelijk geworden, zonder samenwerking en bijbehorende financiële ondersteuning zou de afdeling van Seidell en Halberstadt niet meer bestaan. Wat betekent dat voor het onderzoek?

Luister naar het interview: een bezoek aan het labyrint, zonder de ontsnappingsmogelijkheden uit het oog te verliezen.

De Correspondent
Lex Bohlmeijer - in gesprek met Jaap Seidell en Jutka Halberstadt
SoundCloud

Interview

Zeg eetprofeten, mag de maaltijd ook nog een beetje gezellig zijn? Historicus en voedseljournalist Merel Boers kijkt als een antropoloog naar de etende mens en ziet hoe eetprofeten voor steeds meer eetregels zorgen, die al gauw als verplichtende dogma’s gaan gelden. Is er nog ruimte voor een ontspannen, vrijzinnige interpretatie van de eetregels waarmee we leven? Lees het verhaal hier terug Podcast: De strijd van Trudy Dehue tegen de standaardisering van alles Trudy Dehue (1951) is als wetenschapsfilosoof een luis in de pels van de universiteit. Met haar nieuwe boek Betere mensen houdt ze haar collega’s een confronterende spiegel voor: al te vaak verkopen zij normen onder het mom van feiten. Een wake-up call van een bevlogen onderzoekster. Luister het interview hier terug Waarom arme mensen domme dingen doen Armoedebestrijding in Nederland is vaak op een misvatting gebaseerd: dat armen het beste zichzelf aan de haren uit het moeras kunnen trekken. Een baanbrekende theorie over de gevolgen van geldgebrek voor je denkvermogen laat zien dat dat niet klopt. Lees het betoog hier terug