Illustratie: Peter Berkowitz (voor De Correspondent)

Als Tom Waits (1949) is een markant rockzanger met twee Grammy’s op zak en bekend van hits als Ol’ 55 en Tom Traubert’s Blues. een nieuw album opneemt, wil hij soms helemaal alleen zijn in de studio. Alle technici en muzikanten moeten de deur uit en weten precies wat er aan de hand is: een liedje ‘heeft moeite met geboren worden.’ Waits ijsbeert door de studio en roept het nummer tot de orde:

“Listen, you! We’re all going for a ride together! The whole family’s already in the van! You have five minutes to get on board, or else this album is leaving without you!”

Soms werkt zo’n tirade, soms niet. Sommige liedjes willen niet op dat moment geboren worden, weet Waits. Die komen later terug. En als dat niet gebeurt, dan is het liedje blijkbaar niet voor hem geschikt. Waits neemt dan afscheid van het liedje: ‘Ga Leonard Cohen maar lastigvallen’.

Ik las deze anekdote in In Nederland verschenen bij uitgeverij Cargo, onder dezelfde titel. het nieuwe boek van Elizabeth Gilbert (die je dus kunt kennen van Dit boek uit 2006 verkocht wereldwijd meer dan twaalf miljoen keer. Een bestseller dus, maar niet per se bepalend voor het oeuvre van Gilbert. Zo schreef ze voor Eat, Pray, Love verhalenbundels, interviewde ze muzikanten (zoals dus Tom Waits) en werd ze genomineerd voor prestigieuze Amerikaanse literaire prijzen. ). Het gaat over ‘de kunst van creatief leven’ en vat alle lessen samen die de 46-jarige Gilbert in een leven lang schrijven opdeed. Ze Lees hier het hele interview van Gilbert met Waits (uit 2002). haalt Waits aan, omdat ze net als hij gelooft dat ideeën - of het nu liedjes, romans of films zijn - streng toegesproken moeten worden. Die ideeën zweven rond, en komen alleen tot je wanneer zij denken dat jij er klaar voor bent. Zo kent Gilbert een dichteres die soms naar huis rende omdat er ' Dit vertelt Gilbert ook in haar ontzettend populaire TED-talk over creativiteit uit 2009. een gedicht tot haar kwam’.

Een prikkelende zienswijze natuurlijk. Maar Gilbert gelooft het écht, vertelt ze me tijdens een ontbijt in het Conservatorium Hotel in In de derde week van november deed ze Nederland aan voor haar boektour. Ik had op basis van haar boek en het feit dat ze in de verfilming van Eat, Pray Love vertolkt wordt door Julia Roberts speelde het personage van Gilbert in de verfilming van Eat, Pray, Love (2010). En dat deed ze, jawel, een beetje zweverig. een zweverig type verwacht. Maar ik zit tegenover een innemende vrouw, die - ook als ze over rondzwevende ideeën praat - behoorlijk nuchter overkomt (en echt niet alleen omdat ze de hele tijd ‘fuck’ zegt).

Fuck passie

Haar boek lijkt één lange afrekening met mythes over het kunstenaarschap ( Fuck talent, zegt Gilbert. Als je graag schildert maar van jezelf denkt dat je niet bijzonder goed bent, moet je het tóch doen en van het schilderen zelf genieten. Beter dat dan dat je passief voor de televisie zit omdat je nooit een schilderij zult verkopen. Zo moedigt Gilbert de lezer aan het moderne adagium ‘volg je passie’ te negeren. ‘Passie impliceert volledige toewijding en is daardoor een intimiderend concept. Fuck that. Want wat als je niet weet wat je passie is? Dan begin je nooit ergens aan. Volg liever je nieuwsgierigheid. Dat vraagt echt niet meteen offers. Je kunt rustig onderzoeken of een idee bij je past. Als dat zo blijkt te zijn, heb je misschien je passie gevonden. Als het niet bij je past, ben je misschien een paar uur kwijt. Terwijl je als je blind je passie gevolgd had, nu misschien kaalgeschoren en ongelukkig in een klooster in Nepal zat.’

‘Volg liever je nieuwsgierigheid’

Elke keer als iets je interesse prikkelt, is dat een hint. Onderzoek dus waar die prikkel vandaan komt, zegt Gilbert, en misschien vind je dan een prachtig nieuw project. Toen zij van de stad naar het platteland verhuisde, wekte tuinieren opeens haar interesse. Ze besteedde de weekenden aan het planten van nieuwe bloemen, raakte er steeds meer door gefascineerd en schreef uiteindelijk een The Signature of All Things verscheen in 2013.

Klinkt goed, maar ik voorzie ook een probleem. Als je altijd je nieuwsgierigheid volgt, maak je dan ooit weleens wat af? Ik vertel Gilbert dat ik bij mezelf en veel leeftijdsgenoten zie dat er zoveel mogelijkheden zijn - dankzij het web heeft iedereen een publiek - dat veel mensen van projectje naar projectje hoppen. Gilbert herkent dat: ‘Mensen maken bijna nooit iets af.’

Maar wat is dan de remedie? ‘Wees de baas van je ideeën,’ zegt ze, en er volgt een college van een kwartier.

Ideeën zijn als ministers, en jij bent de minister-president

‘Nadat je je nieuwsgierigheid hebt gevolgd,’ zegt Gilbert, ‘moet je uiteindelijk bepalen of je meer tijd aan een idee gaat besteden. Gedraag je als de minister-president van je creativiteit. Je ideeën zijn als ministers. Stel je voor dat jullie bij elkaar zitten tijdens een ministerraad. Elk idee vraagt om tijd en middelen, en jij moet bepalen of en hoeveel je aan ze toewijst. ‘Jij krijgt de helft van je aangevraagde budget. En jij, jij moet eerst je zaken eens goed voor elkaar krijgen. Kom later maar terug, als je idee beter is uitgewerkt’.’

‘Een goed idee blijft om je aandacht zeuren zoals een kind aan de mouw van zijn moeder kan blijven trekken’

Zo voorkom je volgens Gilbert dat je het idee waar je op dat moment mee bezig bent niet afmaakt. ‘Alle creatieve projecten kennen een saaie fase. En als er dan zo’n sexy nieuw idee langskomt, is de verleiding groot om je daar op te storten. Maar dat verleidelijke nieuwe plan heeft uiteindelijk ook saaie kanten. Dus maak eerst af waar je mee bezig bent en vertrouw erop dat een goed idee om je aandacht blijft zeuren, zoals een kind aan de mouw van zijn moeder kan blijven trekken.’ Terwijl een idee rijpt, kunnen nieuwe gebeurtenissen er bijvoorbeeld voor zorgen dat zo’n idee opeens een stuk relevanter wordt.

Zo liep Gilbert al twaalf jaar rond met het idee voor een boek over creativiteit. ‘In de tussentijd schreef ik drie andere boeken, maar elke dag dacht ik ook eventjes over dit boekidee na. Ik wist alleen niet welke vorm het boek moest aannemen. Met andere woorden: de betreffende minister hield al die jaren een slap betoog in de ministerraad.’

Dat veranderde toen Gilbert lid werd van Facebook en daar een trouwe schare volgers opbouwde met wie ze dagelijks gesprekken voerde. ‘Opeens realiseerde ik me: ik schrijf het boek als een lange brief aan Gilbert praat dagelijks met haar ‘community’ op Facebook en put er naar eigen zeggen veel inspiratie uit. die Facebook-community. De ‘minister’ in kwestie vroeg om, pak ‘m beet, zes maanden schrijftijd. Hij had eindelijk een goed verhaal in de raad. En, voilà, nu zitten we hier!’

We moeten dus autoriteit uitstralen naar onze ideeën. Dat klinkt in eerste instantie als zweverig advies, maar als Gilbert het vervolgens uitlegt, lijkt het opeens common sense. Helemaal als ze er een anekdote van de schrijver Vladimir Nabokov (1899 - 1977) was een Russisch-Amerikaanse schrijver die vooral bekend is van het boek Lolita (1955). bijsleept.

‘Toen een interviewer eens aan Nabokov vroeg of tijdens het schrijven zijn personages de regie wel eens overnamen, Nabokov zei dit in een interview met The Paris Review in 1967. antwoordde hij: ‘Mijn personages zijn galeislaven.’ Zo gedisciplineerd als Nabokov met zijn personages omging, moeten wij met onze ideeën omgaan,’ aldus Gilbert, ‘en op een gegeven moment weet je: zo moet ik het idee aanpakken.’

En als een idee nooit meer terugkomt, dan is het zoals met het onwillige liedje van Tom Waits. Dat was dan blijkbaar voor Leonard Cohen bedoeld.

Wil je een seintje ontvangen als het volgende deel in de zelfverbeteringreeks verschijnt? Elke twee weken bespreek ik een zelfhulpboek of -blog, om zo op zoek te gaan naar een betere versie van mezelf. Ben je benieuwd naar de volgende delen? Dan stuur ik je een e-mail wanneer er een nieuw verhaal verschijnt. Geef dan hier je e-mailadres op

Lees ook mijn boek

Het Dankboek, dagboek voor een tevredener leven In onze prestatiemaatschappij streven we constant naar een betere versie van onszelf. Daarom schreef Ernst-Jan Pfauth het Dankboek: een pleidooi voor dankbaarheid. Het eerste deel bestaat uit wetenschappelijk onderbouwde tips om meer voldoening uit je leven te halen. Het tweede deel is een dagboek dat je helpt dit vol te houden. Je kunt het Dankboek in onze kiosk bestellen. Bestel het in onze kiosk (zonder verzendkosten in Nederland)