Bindingsangst. Als koraal één probleem niet heeft, dan wel dit. Op dag twee van het bestaan kiest een koraallarf waar ze de komende millenia wil Met zo’n instelling bouw je wat op. Bijvoorbeeld het Groot Barrièrerif bij Australië. Dat met een oppervlakte ter grootte van Duitsland de grootste levende structuur op aarde is.

En de mooiste, als we tv-bioloog David Attenborough moeten geloven.

Maar in deze tijd is al te veel hechting niet meer werkbaar. Ga maar na. Koraal is een directe neef van de En waar het uitstekend gaat met doelloos dobberende ontkomt het stationaire koraalrif aan geen enkele shitstorm.

‘Doornenkroon’ zeester (Acanthaster planci). Foto: Getty Images

‘Doornenkroon’ zeester (Acanthaster planci). Foto: Getty Images

kustuitbreiding, destructieve visnetten, ankers en toeristen, giftig rioolwater, beestenstront en nieuwerwetse ziektes en excessieve algenbloei, ja zelfs een – ondiep in de zee verblijft het koraal, geduldig lijdend.

Het wetenschappelijk tijdschrift Nature luidde vorig jaar de noodklok met het ‘Reefs under threat, twenty-year assessment reveals devastating extent of coral bleaching’. Uit nieuw onderzoek naar de staat van het Groot Barrièrerif bleek de koraalsituatie weer dan gedacht.

‘De mate van destructie die we aantroffen hadden we eigenlijk de komende dertig jaar nog niet verwacht,’ zegt Terry Hughes, hoofdauteur van het en koraalonderzoeker aan de James Cook Universiteit in Australië, tegen de ‘In het noorden zag ik honderden riffen - letterlijk twee derde van die riffen zijn nu dood.’

De trend is dermate rifafwaarts dat veel koraalmensen vermoeden dat het tegen met alle koraal gedaan is.

Maar de Australische regering ziet dat toch graag anders. Afgelopen week beloofde ze daarom ruim te investeren in rifbehoud. Het ministerie van Milieu en Energie wil de afvoer van landbouwpesticiden in zee een halt toeroepen en de waterkwaliteit drastisch verbeteren – mede door die koraaletende zeester te lijf te gaan.

Heeft dat zin? Is de rifpocalyps zo af te wenden? Maak kennis met de supermarkt van de tropen.

Koraalrif in de Rode Zee. Foto: Getty Images

Koraalrif in de Rode Zee. Foto: Getty Images

Het rif is relevant, want: supermarkt van de tropen

Denkend aan koraal, komen natuurbeschermingsorganisaties superlatieven te kort. Het zijn de bontste, meest complexe en efficiëntste ecosystemen die de aarde ooit gekend Koraalriffen zijn de kraamkamers van de zee, de regenwouden van de oceaan en de van de 21ste

Het verdwijnen van koraal is niet zoiets als het verdwijnen van een obscuur bestipte kat of waanzinnige trekvogel. Koralen leveren namelijk een aantal vrij cruciale, wat beleidsmensen wel noemen,

Eén zo’n belangrijke dienst: voedselproductie. Ook al bedekken riffen slechts 0,2 procent van het zeebodemoppervlak, ze huizen een kwart van alle mariene biodiversiteit. Zonder koraal wordt het tropendieet een stuk schraler. En niet alleen voor beesten.

‘Een ontelbare – of liever ongetelde – hoeveelheid mensen sterft al jaarlijks door het voedseltekort dat ontstaat nu de riffen sterven,’ meent Charles Sheppard, koraalecoloog aan de Universiteit van Warwick in

Infographic: Leon de Korte (redactioneel ontwerper bij De Correspondent)

Infographic: Leon de Korte (redactioneel ontwerper bij De Correspondent)

Eén derde van de 850 miljoen mensen die leven in landen met riffen voor de kust – veelal ontwikkelingslanden – zijn deels tot volledig afhankelijk van de vis die riffen en belendende mangrovebossen en zeegrasvelden ‘Bedenk ook dat een mens niet altijd direct doodgaat aan sec honger,’ zegt Sheppard. Vóór verhongering ben je eerst chronisch ondervoed. ‘Dan bezwijk je eerder aan malaria, diarree, longontsteking, mazelen, enzovoorts.’

Wat koralen ook regelen: kustbehoud

Een andere koraalrifdienst: de bescherming van land tegen water. Nederland geeft met zijn ieniemienie kustlijn à 523 kilometer al miljarden uit aan het voorkomen van wateroverlast, waaronder kustbescherming. Onze duinen zijn weliswaar natuurlijk, maar onze zijn compleet artificieel. Ze worden elk jaar opnieuw opgespoten met zand van de

De eilanden mét gezonde koralen voor de kust kwamen de tsunami van 2004 beter door dan eilanden zonder

Met wat gezond koraalrif of mangrovebos voor je kust, kost kustbescherming nagenoeg Rif en bos houden land vast en werken golfdempend. Je kustlijn spoelt niet weg en de ernstigste stormen jagen de zee niet al te ver landinwaarts.

Volgens het World Resources Institute (WRI) beschermen riffen zo rond de 150.000 kilometer kustlijn van meer dan honderd landen. En met zichtbaar succes. De eilanden mét voor de kust kwamen de tsunami in de Indische Oceaan van tweede kerstdag 2004 – die een kwart miljoen slachtoffers maakte – beter door dan eilanden zonder.

Verder is het verdwijnen van koraalriffen rampzalig voor de toeristenbranche – zoals die van Australië, dat eerder angstvallig berichten uit de media trachtte te houden over de rottende-massagrafstaat waar het Groot Barrièrerif zich nu in bevindt.

Trouwens, wat is koraal?

Goed, koraal is lucratief. Maar wie of wat is koraal? ‘Een koraal is een kolonie van miljoenen genetisch identieke minibeestjes: poliepen,’ zegt Mark Vermeij, koralenman aan het onderzoeksinstituut in Curaçao. Voordat koraal vele poliepen is, is koraal één larf: een direct gevolg van seks.

Als je de duikexperts moet geloven, is niets zo betoverend als een Je hangt ‘s nachts in een inktzwarte oceaan als koralen opeens miljoenen en miljoenen hardroze balletjes sperma- en eicellen op elkaar afvuren. En elk jaar op exact hetzelfde tijdstip als het jaar daarvoor. Zeer opmerkelijke coördinatie voor een beestje zonder complex brein.

Infographic: Leon de Korte (redactioneel ontwerper bij De Correspondent)

Infographic: Leon de Korte (redactioneel ontwerper bij De Correspondent)

Het uiteindelijke product van dit festijn, de larf, zwemt wat rond, zet zich vast op een geschikt stuk zeebodem en verandert in een Dan wordt het ingewikkeld. De poliep kloont zich – aseksuele voortplanting – en bouwt met z’n poliepklones aan een kalkstenen

Dit ‘skelet,’ waar dus slechts een dun laagje leven – de poliepen – overheen gedrapeerd ligt, groeit ongeveer een millimeter per jaar. De concurrentie om onroerend rifgoed is moordend, Om zoveel mogelijk poliepwoonoppervlak te creëren in beperkte ruimte, neemt koraal al die funky vormen aan.

Koraal kan nog iets mafs. Neem elandshoornkoraal, dat eruitziet als een takkenbos. Als een riftak afbreekt gaat deze niet dood, maar groeit hij uit tot een volledige koraalkolonie. Vermeij: ‘Het kan zijn dat je een rif ziet met duizenden kolonies elandshoornkoraal – flink groot ook – en dat je denkt van: oh, dat is een mooi rif. Dat blijkt dan allemaal genetisch hetzelfde

Het concept ‘individu’ zegt koraalpoliepen dus weinig. Niet in de laatste plaats omdat er honderden algen in hun lijfjes wonen: leveren – in ruil voor huisvesting – suiker aan het geheel door lichtenergie om te zetten middels De energie-efficiëntie van dit verbond is de kracht van het rif. Dankzij symbiotische algen kunnen koralen enorme communes bouwen waar eerst slechts onderwaterwoestijn

Maar: koraal ziet bleek

Maar de alg-koraalcoöperatie is ook een achilleshiel. Doodsoorzaak nummer 1 onder koralen is El Niño, een onregelmatig voorkomend natuurverschijnsel waarbij warm water opwelt rond de evenaar, rond koraalrifrijk Zo’n opwarming maakt poliepen overstuur. En bij stress van plotse temperatuurschommelingen, overmatige blootstelling aan licht of lucht of allerlei viezigheid, zegt een poliep het samenlevingscontract eenzijdig op en staan de algen op

Japans grootste koraalrif, Sekiseishoko, is ook verbleekt door hoge zeetemperaturen. Foto: Getty Images

Japans grootste koraalrif, Sekiseishoko, is ook verbleekt door hoge zeetemperaturen. Foto: Getty Images

Gebleekt rif bij Papoea-Nieuw-Guinea. Foto: Hollandse Hoogte

Gebleekt rif bij Papoea-Nieuw-Guinea. Foto: Hollandse Hoogte

Aangezien de algen zorgen voor kleur in huis, blijft het koraal bleek achter. Even houdt een koraal zo’n intermezzo wel vol, maar als hereniging met algen te lang uitblijft, verhongert het.

Wetenschappers noemen zoiets een bleaching event, en dergelijke bleekpartijen komen de laatste vijftien tot twintig jaar steeds vaker voor. De oceanen absorberen veel extra klimaatveranderingswarmte. Dat brengt koralen almaar dichter bij hun kookpunt. Een beetje El Niño is snel te veel.

ondergingen de riffen de zwaarste mondiale bleaching event uit de recente geschiedenis, die in 2015 begon en nog tot ver in 2017 effect had. Deze treft vooral de Indische Oceaan, sommige delen van de Stille Oceaan en dus ook het Groot Barrièrerif

Koraalvreemde algen gebruiken de resulterende rottende poliepen als mest en overgroeien de riffen razendsnel. Vissen als de regenboogpapegaaivis – een grasmaaier van meer dan een meter – eten normaal de algen van het koraal af, maar deze herbivoren zijn allemaal

Nu er veel minder vissen zijn en we tonnen kunstmest de zee in spoelen, doen onkruid-algen het ineens heel goed. Vermeij: ‘En wat je ziet, is dat algen en poep óók het hele microbiële landschap veranderen.’

Koralen zetten allerlei ‘goede’ bacteriën in als immuumsysteem. Net als wij. Je lijf bevat evenveel cellen met vreemd DNA als met eigen en zonder al die bacteriën – die bijvoorbeeld vitamine K aanmaken en van alles opruimen – was je hartstikke Zo ook koralen. Maar op veel riffen heerst ondertussen totale bacteriële chaos. Slechte bacteriën verdringen de goede. Vermeij: ‘Alsof je een biefstuk in de zon weg laat rotten.’

Een derde Barrièrerif is nu dood, de helft is extreem verbleekt en meer dan negentig procent toont tekenen van Vooraanstaande koraalwetenschappers en zelfs de schreven voortdurend brandbrieven aan de Australische regering, of ze in godsnaam eens tot actie konden overgaan. Dat willen ze nu. Maar wat moeten ze doen?

Sekswerk voor koralen

Koraal kan herstellen na een bleking maar dat kost En al die tijd stopt het de energie vooral in overleven en niet in seks. ‘Alsof je thuiskomt na een slopende werkdag. Je hebt gewoon hoofdpijn,’ zegt mariene ecoloog Marah Hardt, onderzoeker bij kennisinstituut The Future of Fish. Gevolg: er is amper jong koraal om het dode koraal te vervangen.

Kuitschietend koraal (Montastraea faveolata) bij de Kaaiman Eilanden. Foto: Hollandse Hoogte

Kuitschietend koraal (Montastraea faveolata) bij de Kaaiman Eilanden. Foto: Hollandse Hoogte

Koraal (Acropora) aan de seks. Foto: Getty Images

Koraal (Acropora) aan de seks. Foto: Getty Images

Dus staan er organisaties op als Secore International – wat staat voor sexual coral reproduction – die eicellen, spermacellen en koraallarven afvangen in het wild, opkweken in het lab en dan weer terugplanten in beschadigde Hardt: ‘Ivf voor koralen.’

Andere wetenschappers proberen koraal te ‘stekken,’ door stukjes afgebroken koraal uit te groeien in het lab en dan vast te metselen aan een rots in het water. Er zijn ook koraalkwekerijen in de oceaan zelf, die fragmenten getraumatiseerd koraal laten bijkomen aan metalen kerstbomen, voordat ze teruggaan naar de bodem. En er zijn koraalkundigen die zich inzetten voor de kweek van een door meerdere sterke koraalsoorten met elkaar te kruisen. Deze monsterhybrides – uit Hawaï – moeten tegen 2020 gereed zijn.

Vermeij bekijkt vervolgens op welke ondergrond koraallarven zich graag vestigen. ‘Zo heb je sterkoraal, die vinden glas te gek. Maar elandshoornkoraal wil alleen beton. Beetje prinsessengedrag, maar ach. Als iedereen hetzelfde deed zou je met z’n allen op een hoopje komen te zitten. Daar heeft niemand zin in.’

Is het rif te redden met dit soort onderwatertuinieren? Vermeij heeft er een hard hoofd in. ‘Je kunt treinladingen vol vluchtelingen terug naar Syrië brengen. Maar als er niks gebeurt aan de situatie daar, worden ze toch weer overhoop geschoten. Zo ook met koraal. Als je er niet voor zorgt dat de leefomgeving een beetje stabiliseert, wordt ‘t em nooit.’

Requiem voor het rif

Waarom verbeteren we die thuissituatie voor koraal dan niet? Sheppard: ‘Bewindslieden zetten klimaatverandering vaak in als excuus.’ Moeilijk af te dwingen, dure maatregelen die zorgen voor minder bevissing, minder afvallozing en minder kustbebouwing zijn toch slechts uitstel van executie, hoor je dan. ‘Dat is gewoonweg niet zo. Lokaal valt misschien wel het meest op te lossen.’

Dit is nu de aanpak waar Australië op inzet. Maar hoeveel zoden dat aan de dijk zet, valt nog te bezien. ‘Klimaatverandering is verreweg de grootste bedreiging voor het Groot Barrièrerif,’ zegt Morgan Pratchett, co-auteur van het recente rifonderzoek en koraalexpert aan de James Cook Universiteit in Australië, tegen de

Ook stukken Australisch rif die relatief verschoond bleven van overbevissing, kustontwikkeling en allerhande troep, bleken weerloos tegen ernstige hittestress. Betere condities helpen alleen bij koraalrifherstel. Pratchett: ‘Dus het komt er nu simpelweg op aan hoe overheden wereldwijd verdere temperatuurstijging gaan blokkeren.’

Of, zoals Attenborough in de driedelige The Great Barrier Reef: ‘Geven we écht zo weinig om de aarde waarop wij leven, dat wij één van haar grootste wonderen niet wensen te beschermen tegen de consequenties van ons gedrag?’

YouTube

Gevoelskitsch voor de liefhebber. Acteur Ian Somerhalder is koraal in deze short met dramatisch mooi rifbeeld. ‘Stop killing me’.

YouTube

Over waarom koraalmensen sinds 1998 een hulpgroep nodig hebben en hoe koraalrifrestoratie werkt, gebruik makende van koraalstekjes.

YouTube

Soms ontstaat er nieuw koraalrif waar je het niet verwacht. Bijvoorbeeld op boorplatformen die oliemaatschappijen verzaken weg te halen. Milieumensen ijveren dan nu juist voor behoud van die dingen.

Op de hoogte blijven van m’n avonturen in niet-mensland? Ik schrijf over die andere 99 procent van de wereld: van pluizige pauwspin tot mens-varken-hybride. In deze wekelijkse mail houd ik je op de hoogte van vragen die ik heb, stukken die ik schreef of mooie wetenschapsverhalen van anderen. Schrijf je hier in voor mijn wekelijkse mail

Meer onder de zeespiegel?

Echt vrije seks vind je ver beneden peil Travesterende zeekatten, genderbending rifvisjes, dolfijngasten die elkaar anaal bevredigen en hermafrodiete platwormen die zwaardvechten met hun penis. Seks in de zee is queer. Heel queer. Lees het verhaal over seks in de zee hier terug Vergeet de dinosaurus, omarm de échte heerser van de prehistorie: inktvis Dinosaurussen kent iedereen, maar over de verloren heerschappij der inktvissen hoor je nooit iemand. Maar terwijl Platvoet en zijn vriendjes al lang en breed zijn uitgestorven, is de inktvis bezig de oceaan te heroveren. Lees hier over era’s aan inktvisglorie