In 1930 lanceerde Shell een postercampagne waarmee Engelse natuur en plekken gekoppeld werden aan de verantwoordelijkheid van het bedrijf.

In juni 1988 vond in het Amerikaanse congres een hoorzitting plaats over klimaatverandering. De jonge klimaatwetenschapper James Hansen stal de show. Hij zei voor het oog van de wereld dat de aarde al met een halve graad Celsius was Ten opzichte van het 1950-1980 gemiddelde. Het was 99 procent zeker dat dit geen natuurlijke variatie was, zei Hansen, maar een gevolg van menselijke uitstoot.

‘Sterke reductie fossiele brandstof vereist om klimaatverandering tegen te gaan’, kopte The New York Times dezelfde dag op de voorpagina.

Toen besloot een groep Amerikaanse oliebedrijven dat het tijd was voor een tegengeluid. In 1989 richtten ze de Lees bij Source Watch meer over de Global Climate Coalition. Global Climate Coalition op. De lobbygroep kreeg twee doelen: twijfel zaaien over de klimaatwetenschap en benadrukken dat regulering – als die er dan toch kwam – de samenleving duur zou komen te staan. Alle grote Amerikaanse oliebedrijven waren lid, waaronder Shell Oil, een van de grootste dochtermaatschappijen van de Royal Dutch Shell Group.

Lees in de Los Angeles Times meer over Exxons twijfelcampagne: ‘How Exxon went from leader to skeptic on climate change research.’ Exxon had de basis gelegd. In 1988 Bron: 1988 Exxon Memo on the Greenhouse Effect een public affairs manager het ‘Exxon-standpunt’: ‘het benadrukken van de onzekerheid in de wetenschappelijke conclusies over het mogelijk versterkte broeikaseffect.’ De reden voor deze opstelling was duidelijk: te hard ingrijpen zou kunnen leiden tot ‘onomkeerbare en dure draconische Bron: 1989 Presentation to Exxon Board of Directors on Greenhouse Gas Effects (p. 20, 27, 31-32).

De twijfelcampagne die toen werd gestart, volgde hetzelfde patroon – en werd gedeeltelijk door dezelfde mensen gerund – als de eerdere twijfelcampagnes die de tabaksindustrie had gevoerd over de gezondheidseffecten van roken. Maar ook de fossiele energiebedrijven hadden al eerder publieke scepsis ingezet om overheidsmaatregelen tegen te houden.

Al vlak na de Tweede Wereldoorlog was in Amerika door oliebedrijven het Smoke and Fumes Committee opgericht om de publieke opinie over milieukwesties te beïnvloeden. ‘Het uitdrukkelijke doel van de samenwerking was het inzetten van wetenschap en publieke scepsis om maatregelen te voorkomen die – volgens [de oliebedrijven] – haastig, duur en onnodig waren,’ zo stelt de website van het Deze instantie werd in 1989 opgericht om het recht in te zetten om het milieu te beschermen, mensenrechten te promoten en een eerlijke en duurzame samenleving mogelijk te maken. Bron: Smoke & Fumes Het comité stopte al zeker vanaf 1958 geld in onderzoek naar CO2 en klimaatverandering.

Wat was Shells betrokkenheid bij de Amerikaanse twijfelcampagnes?

Deze geschiedenis is in verschillende boeken en publicaties beschreven. Ik heb hem weer opgeduikeld toen ik interne Shelldocumenten in handen kreeg uit de jaren tachtig en negentig. In die documenten legde het bedrijf precies uit wat het wist over klimaatverandering. Ik kreeg ook een film in handen uit 1991, Climate of Concern, die door Shells pr-afdeling werd geproduceerd en waarin werd gewaarschuwd voor de levensgevaarlijke gevolgen van de opwarming. Vandaag publiceer ik een Hier lees je mijn reconstructie. uitgebreide reconstructie op basis van deze documenten en maak ik Hier meer over de film. de film opnieuw openbaar.

Vimeo
Bekijk hier de hoogtepunten van Shells klimaatfilm Climate of Concern (1991). Klik rechtsonder in de player op ‘cc’ om de ondertiteling aan te zetten.

Het lijkt onwaarschijnlijk dat Shell opriep tot de twijfelcampagnes. Maar Shells Amerikaanse dochtermaatschappij zat wel aan tafel

Het leek me een goede aanleiding om me opnieuw te verdiepen in de doelbewuste campagnes die in Amerika zijn gevoerd om twijfel te zaaien over de klimaatwetenschap. Wat was Shells rol in die campagnes? In hoeverre leverde het bedrijf een bijdrage?

Om met die laatste vraag te beginnen: dat weten we niet precies. Door een gebrek aan openbare informatie is Shells precieze betrokkenheid moeilijk te beschrijven. We weten dat Shell lid was van de Global Climate Coalition. We weten (nog) niet precies hoe het zich binnen die groep heeft opgesteld.

Maar ik durf wel een gok te wagen. Uit mijn onderzoek naar de Shelldocumenten over klimaatverandering en Lees hier mijn gesprekken met Shellmedewerkers terug. uit mijn gesprekken met Shellmedewerkers komt het beeld naar voren van een organisatie die zich graag vereenzelvigt met de wetenschap. Shellers houden niet van onzin, maar van feiten; ze willen weten hoe de wereld werkt. Mogelijk was die cultuur in Amerika in de jaren negentig minder sterk - daar kan ik op basis van mijn onderzoek tot nu toe nog geen uitspraken over doen. Mijn voorlopige conclusie: het lijkt mij onwaarschijnlijk dat Shellmedewerkers opriepen tot de twijfelcampagnes.

Maar Shells Amerikaanse dochtermaatschappij zat wel aan tafel.

Het twijfelarsenaal: reclames, advertorials, memo’s en films

Het beeld van ‘twijfel’ in de wetenschap werd bijna geheel gefabriceerd. In de film uit 1991, Climate of Concern, sprak Shell al van een ‘uitzonderlijk breed gedeelde consensus onder wetenschappers’ - en die werd Bron: Zie hierover de website van The Consensus Project. Uit een interne studie blijkt dat Shell al in 1986 had geconcludeerd dat de wetenschap over het klimaatprobleem serieus genomen moest worden. Die bevindingen werden intern in 1994 bevestigd. In 1995 was ook binnen oliebranchevereniging the American Petroleum Institute (API) al op papier gezet dat de wetenschap over menselijke beïnvloeding van het klimaat door CO2 ‘zeer beproefd’ was, ‘het kan niet In een ‘primer’ over de klimaatwetenschap voor de Global Climate Coalition schreef L.S. Bernstein op 21 december 1995 dat het verband tussen CO2 en klimaat ‘well established’ was, '[it] cannot be denied.’ Bron: GLOBAL CLIMATE COALITION-(GCC): Primer on Climate Change Science: Final Draft. Alle Amerikaanse oliebedrijven zaten bij de API aan tafel en waren dus van deze feiten op de hoogte.

Maar in aanloop van de klimaattop die in 1997 in Kyoto zou plaatsvinden, voerde de Global Climate Coalition (GCC) de twijfelcampagne op. Alle middelen werden ingezet om de twijfel te verspreiden: reclames, advertorials in nationale kranten, speciale memo’s voor journalisten en congresleden.

Een van de tactieken: de productie van een video die beweerde dat een verhoogde CO2-concentratie voor hogere opbrengsten in de landbouw zou zorgen en zo de honger zou helpen uitroeien. Een boodschap die geen recht deed aan de waarschuwingen van klimaatwetenschappers - en die bovendien diametraal tegenover het rampscenario stond dat Shell al eerder in Climate of Concern had geschetst. De mainstream opvatting was - en is - juist dat de klimaatverandering de wereldwijde landbouw meer kwaad dan goed zou doen.

In 1995 schreef de GCC in een Bron: GLOBAL CLIMATE COALITION (GCC): Primer on Climate Change Science: Final Draft, 6 december 1995 (p. 28) dat ‘de meeste wetenschappers hun twijfels hebben bij de dramatische voorspelling dat Groenland of het ijs van de Zuidpool zou smelten,’ wat aantoonbaar in tegenspraak was met de kennis die eerder binnen Shell was In het rapport uit 1994 schreef Langcake: ‘Er zijn ook andere belangrijke wetenschappelijke ontwikkelingen, zoals nieuwe informatie uit ijskernen op Groenland. Die laat zien dat het klimaat in het verleden vaker en substantiëler is veranderd dan voorheen werd aangenomen. Ook is er meer bewustzijn over de cruciale invloed van oceaanstromingen op regionale klimaatsystemen. Deze patronen lijken relatief instabiel te zijn en gevoelig voor verstoringen.’ (Bron: December 1994 (update): The Enhanced Greenhouse Effect. A review of the Scientific Aspects. By P. Langcake. (Shell research))

De GCC schreef ook een Bron: Het rapport ‘The IPCC: Institutionalized Scientific Cleansing’ werd verspreid naar verslaggevers, congresleden en sommige wetenschappers, schrijven Naomi Oreskes en Erik Conway in hun boek Merchants of Doubt (p.207). om de legitimiteit van het IPCC - door Shellmedewerker Peter Langcake in 1994 omschreven als ‘de meest samenhangende, gezaghebbende en invloedrijke weerslag van wetenschappelijke opvattingen over klimaatverandering’ – te ondermijnen.

Flirten met klimaatscepsis

Op deze website vind je een mooi overzicht: wat Exxon wanneer wist - en wat het met die kennis deed. Exxon leidde opnieuw de aanval. In 1997 plaatste het een paginagrote advertentie in The New York Times met de tekst: ‘Laten we eerlijk zijn: de wetenschap over klimaatverandering is te onzeker om er plannen op te baseren die voor economische onrust kunnen zorgen.’ En Lee Raymond, de CEO van het bedrijf, zei publiekelijk dat klimaatverandering allerminst zeker was, en dat eventuele impact nog ver in de toekomst zou liggen. Hij was op dat moment voorzitter van de API, en verwoordde daarmee de facto het standpunt van alle Amerikaanse oliebedrijven inclusief Shell.

Ook Shellmedewerkers in Europa maakten relativerende opmerkingen over de ernst van het probleem. Tijdens een speech in april 1997 zei topman John Jennings: ‘Ik denk dat we nog altijd niet kunnen weten wat de gevolgen van klimaatverandering zijn: goed, slecht, of geen van beide, of de gevolgen blijvend zijn of dat de natuurlijke processen van aarde het evenwicht weten te herstellen.’

Hij was daarmee een stuk minder uitgesproken dan de wetenschappers die hij zelf in dienst had en die al sinds de jaren tachtig rapporteerden over de ernst en de waarschijnlijke onomkeerbaarheid van het probleem. Bovendien weersprak Jennings de waarschuwingen uit Climate of Concern, de film die Shell zelf al in 1991 maakte. Jennings ontkende de wetenschap niet, maar hij flirtte met de geruststellende boodschap die de twijfelbrigade uitdroeg.

De poging om voorstanders van actie als ‘wereldvreemd’ af te schilderen

De relativerende opmerkingen van Jennings daargelaten: de medewerkers op Shells hoofdkantoren in Europa vonden de twijfelcampagne veel te ver gaan, en Shell werd onder druk gezet door de milieubeweging. In Bron: Shell withdraws from Global Climate Coalition (Oil & Gas Journal) - 05/04/1998 stapte Shell Oil, na bijna tien jaar aan twijfelzaaien, eindelijk uit de Global Climate Coalition.

Maar de schade was toen al berokkend, de twijfelcampagne een succes: De API voerde een campagne tegen ratificatie. Shell is tot op de dag van vandaag lid van de API. Dat was precies het doel geweest, zo weten we dankzij Bron: 1998 American Petroleum Institute Global Climate Science Communications Team Action Plan

‘We hebben gewonnen als gewone burgers ‘doorhebben’ (erkennen) dat veel onzeker is in de klimaatwetenschap; wanneer het bestaan van die onzekerheden ‘alledaagse wijsheid’ wordt…[en] wanneer wie op basis van de huidige wetenschap vóór het Kyoto-verdrag is, wordt beschouwd als wereldvreemd.’

In 1998 verschenen 96 studies die bevestigden dat de mens de oorzaak was van opwarming, 3 die het bewijs nog niet accepteerden

De betrokkenen hebben altijd ontkend dat het plan letterlijk is Ik schreef hier eerder over in dit stuk: Zo breng je de wereld aan het twijfelen over klimaatverandering. ‘uitgevoerd.’ Maar wie naar de feiten kijkt – de Zie voor een goed overzicht van de twijfelcampagnes ‘The Climate Deception Dossiers’ van de Amerikaanse onderzoeksgroep Union of Concerned Scientists. twijfelcampagnes die plaatsvonden nadat het actieplan werd uitgeschreven, de twijfel die inderdaad is ontstaan onder 48 procent van de Amerikanen gelooft dat mensen verantwoordelijk zijn voor de opwarming. Twintig procent ziet daar ‘geen bewijs’ voor, 31 procent denkt dat het door ‘naturlijke oorzaken’ komt. PEW 2016: Public views on climate change and climate scientists. het gebrek aan ingrijpende klimaatactie – moet vaststellen dat de strategie wel degelijk is gevolgd en dat het doel is bereikt.

In 1998 verschenen er 96 wetenschappelijke artikelen die bevestigden dat de mens de oorzaak van de waargenomen opwarming Dit cijfer is gebaseerd op een studie van John Cook, gepubliceerd in IOP Science, die laat zien dat het debat over de oorzaken van klimaatopwarming in de wetenschappelijke literatuur begin jaren negentig ongeveer was beslecht. Sindsdien stelt bijna al het onderzoek dat mensen de opwarming veroorzaken. Bron: Quantifying the consensus on anthropogenic global warming in the scientific literature. Er verschenen dat jaar slechts drie studies die het definitieve bewijs daarvoor (nog) niet accepteerden. Maar het beeld dat ‘de meningen verdeeld’ waren, werd effectief gevestigd.

De gevolgen van de twijfelcampagnes werken tot de dag van vandaag door. De argumenten die toen gefabriceerd werden, behoren tot het standaardvocabulaire van sceptici over de hele wereld. Koop anno 2017 een Elsevier en je zult lezen dat de planeet groener wordt – omdat Dit is een grove versimpeling, maar het klopt dat een deel van de planten op aarde efficiënter groeit als er meer CO2 in de lucht zit. Maar dat betekent bij lange na niet dat planten dermate veel CO2 opnemen dat gevaarlijke klimaatverandering geen risico meer is (de concentratie CO2 in de atmosfeer stijgt nog steeds), noch dat de planeet er echt groener op wordt. Zo verdwijnt er netto nog steeds meer bos dan erbij komt. Nature: Effects of Rising Atmospheric Concentrations of Carbon Dioxide on Plants. – en we mede daarom Elsevier publiceerde in januari 2017 deze ‘kanttekeningen bij de klimaathysterie.’ ‘het hoofd koel kunnen houden.’

‘Niet in het kamp van de sceptici’

Klimaatscepsis zul je vandaag niet meer bij Shell aantreffen. ‘Voor ons als bedrijf is het wetenschappelijke debat over klimaatverandering voorbij,’ schreef topman Bron: ‘Our approach to Climate Change,’ introduction Shell Sustainability Report, 2006. ‘Het debat draait nu om wat we eraan kunnen doen.’ In 2014 zei zijn opvolger Ben van Beurden het nog eens duidelijk: ‘Laat ik heel, heel duidelijk zijn. Voor ons is klimaatverandering reëel en vormt het een bedreiging die we willen aanpakken. Bron: The Washington Post

Maar in Amerika bleef Shell tot voor kort indirect betrokken bij twijfelcampagnes, ook nadat het bedrijf de Global Climate Coalition In april 1998 – dezelfde maand waarin Shell uit de GCC stapte – werd er binnen branchevereniging The American Petroleum Institute (API), waar Shell tot op de dag van vandaag lid van is, een campagneplan rondgestuurd dat ten doel had Amerikaanse ratificatie van het Kyoto-protocol te voorkomen. Zo breng je de wereld aan het twijfelen over klimaatverandering Zie bij Influence Map de invloed van de API. – waar Shell tot op de dag van vandaag lid is – financierde bijvoorbeeld het werk van de eenzame klimaatscepticus en Harvardonderzoeker Bron: The Guardian: 'Work of prominent climate change denier was funded by energy industry.' In 2011 beriep de API zich op onzekerheid over klimaatverandering in een rechtszaak tegen de Amerikaanse milieuwaakhond EPA.

Shell Oil is ook nog steeds lid van de Western States Petroleum Association, een branche-organisatie die in 2014 hielp met het oprichten van De neppe grassroots groepen worden besproken in ‘The Climate Deception Dossiers’ van de Amerikaanse onderzoeksgroep Union of Concerned Scientists. 16 ‘grassroots’ groepen van burgers die klaagden over de kosten van nieuwe regulering - en zo de facto oliebelangen hielpen beschermen tegen klimaatactie.

Shells betrokkenheid bij dit soort campagnes staat in geen verhouding tot de lobby van ExxonMobil of de gebroeders Koch, eigenaren van het multinationale conglomeraat ProPublica bracht mooi in beeld waar het geld van de gebroeders Koch heengaat. ProPublica: How Dark Money Flows Through the Koch Network Zij zijn nog steeds bij de meest schimmige gezelschappen aangesloten. Shell – voor zover ik weet – niet.

De smet op Shells blazoen

Maar de vroegere twijfelcampagnes blijven het bedrijf achtervolgen. In februari 2016 hebben Congresleden in de VS 4 maart 2016: ‘House Democrats Ask DOJ to Probe Shell Climate Stance.’ opgeroepen tot een strafrechtelijk onderzoek naar Shells bijdrage aan de Amerikaanse twijfelcampagnes. De Congresleden vragen zich af of Shell heeft bijgedragen aan ‘het patroon van bedrog’ van ExxonMobil. Een publieke zaak is nog niet gestart maar ook niet uitgesloten, stelt het Amerikaanse ministerie van Justitie in een reactie. Bron: Amerikaans ministerie van Justitie maar de oproep is een teken aan de wand.

Of Shell hier ooit voor zal worden vervolgd, valt nog niet te zeggen. Zeker is alleen dat Shell lang heeft geprofiteerd van de gezaaide twijfel, en er indirect ook lang aan heeft meegewerkt.
Het duurde tot augustus 2015 voordat Shell de notoire Amerikaanse klimaatsceptische lobbygroep the American Legislative Exchange Council (ALEC) verliet. Deze lobbygroep van vrije marktfundamentalisten ALEC heeft naar verluidt bijvoorbeeld een wetsontwerp gemaakt dat het scholen verplicht zou stellen om klimaatscepsis te onderwijzen. mede omdat de oorzaak van de opwarming nog De officiële positie van de ALEC wordt geciteerd in The Climate Deception Dossiers van de Amerikaanse onderzoeksgroep Union of Concerned Scientists. Bron: The Climate Deception Dossiers (2015), p. 22. zou zijn.

‘Je hebt donkere krachten en diepdonkere krachten,’ zegt Europarlementariër Bas Eickhout, die door zijn betrokkenheid bij het Europese klimaatbeleid vaak het doelwit is van lobbyende oliebedrijven. ‘Shell heeft eerder een draai gemaakt dan Exxon. Vergeleken met Exxon is Shell een progressief licht. Maar in het bredere debat is Shell altijd nog een donkere speler.’

Benieuwd waarom Bas Eickhout Shell ziet als sta-in-de-weg in de transitie naar duurzame energie? Lees mijn reconstructie van Hier mijn reconstructie. Shells klimaatgeschiedenis.

Shell erkent al dertig jaar het gevaar van klimaatverandering (en deze film bewijst dat) Uit vertrouwelijke documenten blijkt dat oliebedrijf Shell al sinds 1986 intern alarm slaat over de gevaren van klimaatverandering. Tegelijkertijd werkt het bedrijf al dertig jaar klimaatbeleid tegen. Vandaag openbaren wij opnieuw Shells zelfgemaakte klimaatfilm waarmee het de wereld wilde waarschuwen - en wat het daarna (niet) deed. Bekijk hier de film Zo reageerde Shell op mijn onderzoek naar de verontrustende klimaatfilm die het in 1991 liet maken Vandaag maken wij Shells klimaatfilm Climate of Concern opnieuw openbaar en publiceer ik een uitgebreide reconstructie over Shells vroege klimaatkennis. Vóór publicatie vroeg ik Shell of het gedrag van het bedrijf in lijn is geweest met de kennis die het al sinds eind jaren tachtig verzamelde over klimaatverandering. Hier lees je Shells reactie. Lees hier de reactie Elke week een mail ontvangen? Als correspondent Klimaat en Energie wil ik de impact van klimaatverandering laten zien en de overgang naar duurzaamheid versnellen. Meld je hier aan om op de hoogte te blijven

Facebook
Twitter
LinkedIn
Whatsapp
E-mail