In krap twee jaar groeide de Amerikaanse Hanya Yanagihara (1975) uit van veelgeprezen maar obscure debutant tot wereldwijd bejubelde bestsellerauteur.

Het succes van kwam zo snel en onverwacht, dat we amper de tijd kregen om de auteur zelf te leren kennen en ons eens rustig in haar achtergrond en eerdere werk te verdiepen.

In haar thuisland zijn er inmiddels profielen en verhelderende verschenen. Het Nederlandse aanbod is een stuk beperkter. Daarom hier wat meer achtergrondinformatie over de schrijfster van misschien wel het boek van het jaar.

1. Wie is Hanya Yanagihara?

Ze werd in 1975 geboren in Los Angeles, groeide op in Texas en Hawaï, werkte na haar afstuderen als uitgever voor verschillende uitgeverijen in New York en daarna jarenlang als reisjournaliste.

Ze werkte anderhalf jaar aan Een klein leven - een roman over de kracht van trauma’s

Ook werkte ze ruim vijftien jaar in het geheim aan haar debuutroman, The People in the Trees (in het Nederlands verschenen als Die verscheen in 2013 - een roman over het leven van een excentrieke, geniale wetenschapper met nogal vooruitstrevende opvattingen over seksualiteit.

Anderhalf jaar werkte ze aan Een klein leven - een compleet ander soort roman, twee keer zo dik als haar debuut: een vaak sprookjesachtige, soms gruwelijke roman, over de kracht van liefde en vriendschap, en de zo mogelijk nog sterkere kracht van trauma’s.

2. Hoe is haar werk ontvangen?

Jubelend en smalend. Diep geëmotioneerd en geïrriteerd. Met name de reacties op Een klein leven zijn fascinerend heftig: zowel critici als lezers geven aan tot tranen toe geroerd te zijn - geen beschaafde snikjes, maar luidruchtige huilbuien.

Illustratie: Ramona Ring
Illustratie: Ramona Ring

De tegenstanders van de roman zijn al even ondubbelzinnig in hun afkeer: ze vinden dat Yanagihara haar hoofdpersoon met te veel en te extreem leed opzadelt en beschuldigen haar van een lelijke, lompe stijl.

De scherpste en vermakelijkste criticus was misschien wel Daniel Mendelsohn van The New York Review of Books, die in een verrukkelijke belandde met, jawel, Yanagihara’s redacteur. Daarover - en over de ontvangst - meer in de volgende stukken.

3. Op welke schrijvers lijkt ze?

In de manier waarop ze onbeschaamd en overtuigend op het sentiment inspeelt, doet ze aan denken.

In The People in the Trees deed de soms speelse manier waarop ze het fictieve leven van de controversiële wetenschapper documenteerde, denken aan Vladimir Nabokovs

De vriendschappen tussen de hoofdpersonen in Een klein leven - vooral die aan het begin - worden regelmatig vergeleken met die uit Mary McCarthy’s The Group, uit 1963.

Yanagihara’s favoriete schrijver is Daar lijkt ze eigenlijk helemaal niet op: zijn zinnen zijn veel zorgvuldiger, eleganter en zelfbewuster dan die van Yanagihara.

4. Moeten we dit wel literatuur noemen?

Het is een veelgestelde vraag bij toegankelijke en spannende boeken: is dit eigenlijk wel literatuur?

Duidelijk is dat Yanagihara niet per se voldoet aan wat doorgaans literair wordt genoemd: ze zet grove middelen in, grote emoties worden in grote termen beschreven en de stijl is vaak - ondanks de ellende en de euforie - babbelend en alledaags.

Illustratie: Ramona Ring
Illustratie: Ramona Ring

En toch: er staan meer dan genoeg rake zinnen, vergelijkingen en karakterbeschrijvingen in waardoor je het lezen even moet staken.

Er zijn weinig boeken met zo’n emotionele impact, en er zijn weinig boeken die de deftige literaire conventies zo overtuigend tarten.

Dat roept verschillende interessante vragen op. Is een diep ontroerende roman automatisch ook een goede roman? Als saaiere, minder indrukwekkende romans wél ontegenzeggelijk literair kunnen zijn - waar zit dat literaire ‘m dan in? Is het onderscheid tussen literatuur en niet-literatuur überhaupt relevant? Of zijn er alleen maar goede en slechte boeken? Die vragen zal ik proberen te beantwoorden in de volgende stukken.

5. Wat is een typische Yanagiharazin?

‘Hij was altijd al beleefd, maar als hij zichzelf probeerde af te schermen of wilde bewijzen dat hij geen hulp nodig had, werd hij nog beleefder, zelfs een beetje afstandelijk, alsof hij een ontdekkingsreiziger te midden van een gevaarlijke stam was, die oppaste om niet al te zeer betrokken te raken bij hun manier van leven.’

6. Waar is ze goed in?

Plot. De lezer nieuwsgierig maken en houden, met duistere vooruitwijzingen en onverwachte wendingen - positieve en negatieve.

En: mannenvriendschappen. De roman is een bewijs van een diepe liefde voor én tussen haar karakters. Die liefde mag dan soms wat hoogdravend aandoen, maar het is onmogelijk om er niet ook maar iets van te voelen.

7. Waar is ze minder goed in?

Spaarzaamheid. Een klein leven had wel met in elk geval een páár kleine levens toegekund. De roman wordt hoofdzakelijk bevolkt door briljante, succesvolle of akelig geperverteerde types.

Die parade van griezels of genieën werkt soms op de zenuwen.

8. Hoort ze bij een stroming of generatie?

Nee. Daar zijn haar twee romans onderling te verschillend voor. Haar thema’s, haar wereld en haar aanpak te uniek.

9. Kunnen we haar vergelijken met een Nederlandse auteur?

De hoofdpersoon van haar debuutroman is gebaseerd op Daniel Carleton Gajdusek - een gelauwerd, Nobelprijswinnend medisch onderzoeker die later voor pedofilie werd veroordeeld.

Illustratie: Ramona Ring
Illustratie: Ramona Ring

Dezelfde Gajdusek stond model voor de hoofdpersoon van een recente Nederlandse roman, Jamal Ouariachi’s Ook thematisch is er een aantal opvallende overeenkomsten: de gigantische kloof tussen rijk en arm, het schuldgevoel daarover, de soms vage scheiding tussen ontwikkelingshulp en kolonialisme. Verder verschillen de twee romans sterk.

10. Wat moeten we nog meer van Yanagihara weten?

Er is die bijzondere naam: Hanya Yanagihara is Amerikaans-Hawaïaans. Net als de vier vrienden in Een klein leven is ze een ervaren reiziger, ze is bewust ongetrouwd en kinderloos.

Dat is vooral relevant omdat Een klein leven die levensstijl, waarin de nadruk ligt op vriendschappen en persoonlijke ontwikkeling, presenteert als een volwaardig alternatief voor huwelijks- en gezinsleven, in plaats van een gemankeerde variant daarvan.

Schrijf je in voor de boekenclub Wil je meelezen? Meediscussiëren? En als eerste horen welk boek we komende maand gaan lezen? Schrijf je deze week in voor de boekenclub, en ontvang het nieuws en de updates in je mailbox. Naar het aanmeldformulier

Meer over deze boekenclub?

Het boek dat we deze maand samen lezen: een roman over gewelddadige seks en intens geluk Sex sells, dat wisten we. Maar wie had verwacht dat een gedetailleerd verslag van pedofiele, sadomasochistische en gewelddadige (groeps)seks wereldwijd óók met honderdduizenden exemplaren over de toonbank zou gaan? Ik presenteer jullie het boek van de maand juni: Een klein leven van Hanya Yanagihara. Lees hier het eerste stuk van deze boekenclub

De leesclub van vorige maand teruglezen?

We gaan met nu al 1.500 lezers samen boeken lezen. Deze maand: de nieuwe Maartje Wortel Vorige week kondigde ik de vernieuwde boekenclub van De Correspondent aan. En dat heb ik geweten. Ruim 1.500 lezers sloten zich direct aan. Deze week stel ik het boek van de maand mei aan jullie voor: de verhalenbundel Er moet iets gebeuren van Maartje Wortel. Een boek dat nogal tegenstrijdige reacties oproept en daarom bij uitstek geschikt is om de boekenclub mee af te trappen. Lees het verhaal van Dries hier terug Wat je moet weten over de schrijfster van ons boek van de maand Met de boekenclub van De Correspondent lezen we deze maand Er moet iets gebeuren, de nieuwe verhalenbundel van Maartje Wortel. Om je te helpen bij het lezen: wat moet je over haar weten om haar werk op waarde te kunnen schatten? Lees het verhaal van Dries hier terug ‘Monotoon’ of ‘onweerstaanbaar’? Wat de verdeelde pers over het laatste boek van Maartje Wortel zegt Met de boekenclub van De Correspondent lezen we deze maand Er moet iets gebeuren, de nieuwe verhalenbundel van Maartje Wortel. Om je te helpen bij het lezen: Wat schreef de pers over haar werk? En wat zegt die verdeeldheid? Lees het verhaal van Dries hier terug We zijn veroordeeld tot doorgaan, vertelt Maartje Wortels verhalenbundel ons Met de boekenclub van De Correspondent lezen we deze maand Er moet iets gebeuren, de nieuwe verhalenbundel van Maartje Wortel. Vandaag: het slotstuk, waarin ik mij afvraag wat de schrijfster ons nu eigenlijk wil vertellen. En benieuwd ben wat jullie daarover denken. Lees het verhaal van Dries hier terug