Toen ik vorig jaar in Suriname was, kreeg ik de kans om de opening van een traditioneel gebedshuis bij te wonen in het dorp Piki Pada, gelegen aan de Surinamerivier.
Dit was niet zomaar een feestdag. Ik zag hier de viering van gebruiken en goden die hun voorouders vanuit West-Afrika op slavenschepen hadden meegenomen naar Suriname. De Nederlandse kolonisator had die gebruiken tussen de zeventiende en twintigste eeuw uit alle macht geprobeerd te vernietigen – door de bevolking hun namen af te nemen, de creoolse taal Sranantongo op school te verbieden, en de winti-religie in de ban te doen.
![](https://useruploads.cdn-decorrespondent.nl/image/ZBixRdzECVybGqKT6Si5gQgLHYo=/1024x1536/dc-useruploads-images/6ea297c6b3f944faa59ab531b2b847d7.jpg)
![](https://useruploads.cdn-decorrespondent.nl/image/5Y3baZDyEzRhmZcOd6onFi01RqU=/1024x1536/dc-useruploads-images/fc4fe2ca80e64facb575b9e92c47a480.jpg)
![](https://useruploads.cdn-decorrespondent.nl/image/nrvLtuDetWkpp8WxpkN2bnHZU8s=/904x603/dc-useruploads-images/36dc2ff864a9485eb0e35f26bd2e8e38.jpg)
![](https://useruploads.cdn-decorrespondent.nl/image/ZW9LDnhpx0J1qT9RjztdOYXh1Yg=/1024x1536/dc-useruploads-images/2ccefda60f0a4f4991940c85656fa62a.jpg)
![](https://useruploads.cdn-decorrespondent.nl/image/sjFTh9vfYPJEwMR9I5ukJnp2-Yo=/1024x1536/dc-useruploads-images/c8db4a50db5b4be4af7f6e47cb1a2f91.jpg)
Bij mijn eigen voorouders was dit gelukt. Zij leefden tot 1863 als tot slaaf gemaakten op plantages en waren bekeerd tot het christendom. Oude gebruiken vonden ze maar bijgeloof.
Maar bij de Saamaka, een van de zes marronvolkeren die Suriname telt, lukte dit niet. Hun godsdienst heeft de tand des tijds – en dus ook de invloed van het kolonialisme – doorstaan. En precies daarom zijn gelegenheden als die in het dorp Piki Pada doorgaans niet bestemd voor pottenkijkers van buitenaf, zoals ik.
Vanuit de omringende dorpen was iedereen, van kleine kinderen tot dorpsouderen, ’s ochtends per boot aan komen varen om de rituelen uit te voeren. Daarna kwamen traditionele dans- en muziekvormen als seketi en kawina. Er werd gegeten, gedronken, gedanst en gesjanst tot in de kleine uurtjes. Zo nu en dan moest er iemand van de dansvloer gedragen worden, bevangen door de ritmes van de trommels en de goden die ermee werden opgeroepen.
Die rituelen zijn al eeuwen een houvast voor de Saamaka.
![](https://useruploads.cdn-decorrespondent.nl/image/TBtOq1e2EqgHobwFDjaS1zjE1cM=/904x509/dc-useruploads-images/bea9ca1fd20d4b85994f2bb409635a37.png)
De Saamaka zijn een strijdbaar volk, dat zich ten tijde van de Nederlandse overheersing niet tot slaaf liet maken. Vanuit het Surinaamse regenwoud vocht het in de achttiende eeuw guerrillaoorlogen tegen de Nederlanders. Die oorlogen maakten de Saamaka in 1762 – meer dan honderd jaar voor de afschaffing van de slavernij – tot een vrij volk.
![](https://useruploads.cdn-decorrespondent.nl/image/Q4LcXJp0LijCtuKELMVQJEanvo8=/1024x1434/dc-useruploads-images/fdf8c14747844ec3b4ff3ece240c34db.jpg)
![](https://useruploads.cdn-decorrespondent.nl/image/1KBnW18CJwQNZd_GGnqA-_4Y23c=/1024x1433/dc-useruploads-images/fe56f74bb41349f89c974642c6e96ee0.jpg)
![](https://useruploads.cdn-decorrespondent.nl/image/YrblAYE28gmgy4tgzYp5E1Dyv-4=/904x646/dc-useruploads-images/235d081a55284064a4b020b3fa8d5730.jpg)
![](https://useruploads.cdn-decorrespondent.nl/image/_Z2pHYafCuTmo_v7r44Rmt45FiA=/1024x1545/dc-useruploads-images/0205e0929edd46aaba9fea2b3e34d73b.jpg)
![](https://useruploads.cdn-decorrespondent.nl/image/j_JcAjvSWNFMdZNLZWNp8Kmb-rw=/1024x1545/dc-useruploads-images/76e150d6b7024d9abe884e075f58e761.jpg)
Op de vlucht voor het geweld van Nederlandse soldaten vestigden de Saamaka zich diep in het woud langs de Surinamerivier. Hier vonden ze vrijheid, vrede en afzondering.
Over deze ‘dappere marrons’ had Rutte het toen hij in 2022 pleitte voor ‘eerherstel’ en namens de Nederlandse staat excuses aanbood voor het slavernijverleden.
In Piki Pada zag ik hoe de Saamaka weigerden zich te laten ontmenselijken door de gruwelijkheden van de slavernij. Terwijl het feestgedruis langzaam uitdoofde, liep ik terug naar de oever. Daar lag de boot die me terugbracht naar een dorp aan de overkant van de rivier, waar mijn hangmat hing.
![](https://useruploads.cdn-decorrespondent.nl/image/rc_QHTSyEdFLxR66Ck11OEpmiXc=/904x1205/dc-useruploads-images/f92ec2aabbfe4fb98630346dd7738bab.jpg)
‘Bataliba lobi’, stond op de romp van de boot. Lief Bataliba, ‘lobi mi kuma fa mi de’, houd van me zoals ik ben.
Zo vatte die korte spreuk op de boot precies de wijze les samen die de Saamaka mij leerden: om jezelf altijd op waarde te schatten, al wordt je van alles wijsgemaakt.
Deze publicatie is tot stand gekomen met hulp van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.
Dit verhaal heb je gratis gelezen, maar het maken van dit verhaal kost tijd en geld. Steun ons en maak meer verhalen mogelijk voorbij de waan van de dag.
Al vanaf het begin worden we gefinancierd door onze leden en zijn we volledig advertentievrij en onafhankelijk. We maken diepgravende, verbindende en optimistische verhalen die inzicht geven in hoe de wereld werkt. Zodat je niet alleen begrijpt wat er gebeurt, maar ook waarom het gebeurt.
Juist nu in tijden van toenemende onzekerheid en wantrouwen is er grote behoefte aan verhalen die voorbij de waan van de dag gaan. Verhalen die verdieping en verbinding brengen. Verhalen niet gericht op het sensationele, maar op het fundamentele. Dankzij onze leden kunnen wij verhalen blijven maken voor zoveel mogelijk mensen. Word ook lid!