Foto: Dominique Bollinger / HH

Mag ik een pleidooi houden voor meer kunst op de voorpagina’s van kranten, nieuwssites en de openingen van het nieuws?

Want ik heb het nooit begrepen: waarom vind je goeie kunst- of fotografieprojecten over actuele onderwerpen bijna alleen maar terug op de kunstpagina’s van kranten en tijdschriften, op kunstblogs, kunstfestivals en in musea?

Wanneer kom je bij die kunstsectie terecht? Juist. Na veel bladeren, swipen en doorklikken

Het is niet dat journalisten er geen aandacht aan besteden. Maar de interessantste fotografie staat bijna altijd bij recensies of verhalen Kunst wil nog wel eens de voorpagina halen, maar dat is meestal niet vanwege het kunstwerk zelf, maar omdat een nieuw museum opent, bij kunstroof of als een kunstwerk voor een recordbedrag is geveild. En wanneer kom je bij die kunstsectie terecht? Denk je niet van kunst te houden, dan kijk je er makkelijk overheen. Net als de sporthater die de sportpagina’s overslaat.

Terwijl de kracht van Ik bedoel hier kunst in de breedte zin van het woord. fotografie, muziek, films, games, literatuur, poezië, theater, graphic novels, enzovoort. Later in dit verhaal ga ik daar nog meer uitgebreid op in. juist is dat ze ander licht kan werpen op relevante thema’s en zo een waardevolle bijdrage kan leveren aan het maatschappelijke debat. Kunstwerken over sociale onderwerpen worden zelden gemaakt om rijk van te worden. Die kunstenaar heeft ook een boodschap, zijn kunst gebruikt hij om je nieuwe inzichten te geven.

Hoe verbeeld je klimaatverandering?

Neem klimaatverandering. Die is zo complex dat je je er moeilijk toe kan verhouden. En niemand ziet haar als hij uit het raam kijkt. De schaal (denk: de wereld), de tijd (denk: decennia, eeuwen, miljoenen jaren) en de factoren (denk: toename van minuscule broeikasgassen in de atmosfeer en een zeespiegel die tot nu toe met enkele millimeters per jaar stijgt) zijn onzichtbaar.

Het gevaar daarvan is dat zaken Daarom deed correspondent Jelmer Mommers eerder al deze oproep aan kunstenaars. abstract blijven. Filmmaker Werner Herzog zei al in de jaren zeventig: ‘Een beschaving zonder adequate beelden, waardoor en waarin ze zich kan uitdrukken, is gedoemd tot uitsterven, net als de dinosaurussen.’

Wat zijn dan adequate beelden? Zoek in Google Images naar ‘climate change’ en je ziet voornamelijk gelikte beeldconstructies:

Zijn het geen beeldmontages, dan zijn het foto’s van dreigend rokende schoorstenen en ijsberen die zich vastklampen aan hun laatste schots. Beeldarmoede: we zouden verloren zijn als dit de enige manier is waarop we over klimaatverandering zouden kunnen berichten.

Via beeld(scherm) kijken we naar het leven

Dat geldt ook voor complexe mondiale problemen als de financiële crisis, ongelijkheid of vluchtelingenstromen. Gevolgen kunnen we zien, maar onderliggende problemen niet.

Terwijl: het zijn mede de beelden die bepalen hoe we naar de wereld kijken. Beelden die we veelal tot ons nemen via media. Al maanden zingt daarom deze zin van mediaprofessor Zijn boek ‘How to see the world’ over hedendaagse visuele geletterdheid is een erg goed boek. Een aanrader. door mijn hoofd: ‘For better or worse, we don’t just look at the world on screen, it’s how we look at ‘Hoe goed of slecht het ook gaat, we kijken niet alleen naar de wereld via een scherm, het bepaalt ook hoe we naar het leven kijken.’

Zonder adequate beelden kun je je moeilijk tot die veranderende wereld verhouden. Kun je die connectie met jezelf niet maken, dan is het ook lastig jezelf te zien als onderdeel van die veranderingen. Zowel onderdeel van de oorzaak als onderdeel van mogelijke oplossingen. Terwijl dat noodzakelijk is. Ons eigen handelen zal de toekomst bepalen.

Tekst kan beschrijven, beeld kan verbeelden

Terug naar die kunst, in de breedste zin van het woord. Dus fotografie, muziek, films, games, literatuur, poëzie, theater, graphic novels, enzovoort. Allemaal disciplines waarbinnen makers in staat zijn ons op een andere manier naar de wereld te laten kijken. Waardoor we tot nieuwe inzichten kunnen komen. Tot andere conclusies over welke rol we er zelf in willen spelen. Tot andere conclusies over hoe te handelen en over het thema na te denken.

Kunst kan doen waar vaak in de journalistiek zelf geen ruimte voor is.

Het is de vooruitstrevende context van kunst die makers de ruimte biedt zich op een vrijere manier tot een onderwerp te verhouden. Bijvoorbeeld in een poging bloot te leggen wat niet zichtbaar is. Door niet de feiten te registreren, maar emoties te verbeelden. Of door verwarring te scheppen in plaats van een eenduidig en coherent verhaal te creëren. Juist die verwarring kan inzicht bieden. Reportagebeelden doen verslag van een gebeurtenis, bieden één soort perspectief. Kunst kan doen waar vaak in de journalistiek zelf geen ruimte voor is. En juist daarom kan ze van grote waarde zijn in die journalistieke context.

Andersom is dat net zo. Ook kunst kan sterker worden in een inhoudelijke context. Weg uit de Andere benaming voor een tentoonstellingsruimte, de witte muren van het museum. kan kunst een ander publiek bereiken. Want kunst kan zoveel meer zijn dan Die reacties krijg ik ook vaak van kunstenaars als ik contact opneem om te vragen of we hun werk mogen publiceren. Vaak veroorzaakt de publicatie een onverwachte connectie tussen een actueel onderwerp en hun project, waardoor hun werk middenin het debat erover wordt geplaatst.

Daarom kan je hier op De Correspondent kunst- en fotografieprojecten Publiceren we een kunstproject bij een verhaal, dan geven we onderaan het artikel altijd een extra toelichting over het werk, de beweegredenen van de kunstenaar en de relatie tot het artikel. Er is bovendien een link naar de website van die kunstenaar met meer werk, zodat ook op die manier de informatie in de publicatie meer gelaagd wordt. bij zelfs de meest feitelijke onderzoeksjournalistiek. Op die manier wordt een extra laag aan de informatie toegevoegd. Projecten die hetzelfde onderwerp vanuit een andere invalshoek belichten, waardoor het verhaal een rijker geheel wordt.

Een paar voorbeelden:

Foto’s van Phil Toledano bij een verhaal over ‘innoveren’ Eerder schreef Lynn Berger een verhaal over het toenemend gebruik van het woord ‘innoveren’ en waar die innovatie-ideologie vandaan komt. Innovatie wordt altijd gebruikt als iets positiefs, als verbetering. Maar is dat wel zo? Om die onderliggende vraag te verbeelden, koos ik ervoor foto’s uit het project ‘A New Kind of Beauty’ van de Italiaanse fotograaf Phil Toledano erbij te publiceren. Zijn foto’s tonen Braziliaanse mannen en vrouwen die zichzelf vergaand hebben laten verbouwen. Ingrepen die mogelijk zijn dankzij technische innovatie, strevend naar een onmenselijke schoonheid. Maar is het een verbetering? Moeten we alles willen wat innovatie mogelijk maakt? Vragen die de foto’s tijdens het lezen oproepen. Bekijk hier het beeld

Foto’s van het werk van de inpakkunstenaar Christo bij een verhaal over het herverpakken van hypotheken In een verhaal over een oorzaak van de financiële crisis beschrijft Ewald Engelen hoe banken hypotheken herverpakken en doorverkopen. Een tactiek die banken ook na de crisis nog altijd toepassen. Hypotheken laten zich moeilijk visualiseren. Maar van creatief herverpakken heeft de kunstenaar Christo zijn levenwerk gemaakt. Hypotheken zitten op gebouwen. Christo pakt gebouwen in, zoals ook op foto’s in dit verhaal te zien is. Bovendien is de kop boven dit verhaal ‘Hoe banken verpakte lucht mogen blijven verkopen’, wat wel heel mooi aansluit op het meest recente kunstwerk ‘Big Air Package’ dat ten tijde van de publicatie van dit verhaal te zien was in de Gasometer in Oberhausen. Bekijk hier het beeld

De satellietbeelden van Mishka Henner bij een verhaal over klimaatverandering Jelmer Mommers schreef een verhaal over het betoog van paus Franciscus die stelt dat we onmiddellijk in actie moeten komen om ‘zuster aarde’ te beschermen. Een boodschap die iedereen zou moeten horen, gelovig of niet. Bij zo’n verhaal zou je foto’s van de paus zelf kunnen publiceren, of dreigende schoorstenen en ijsberen. Ik koos ervoor foto’s uit het project ‘Feedlots’ van Mishka Henner erbij te publiceren. Het zijn satellietbeelden van megastallen in Texas. Wat je op de beelden ziet, is hoe enorm de vervuiling is door urine, mest en restafval. Allemaal voor de productie van vlees. Het zijn dreigende beelden, en in het perspectief zou je nog een verwijzing kunnen herkennen naar het goddelijk oog gericht op de aarde. Bekijk hier het beeld

Hopelijk word je erdoor verrast en aangezet tot nadenken. Tot herdefiniëren van je eigen standpunt. De context van journalistiek relevante verhalen is naar mijn idee dé plek waar deze projecten echt tot hun recht komen in media, omdat ze een bijdrage kunnen leveren aan een maatschappelijke discussie en onze beeldvorming van de wereld die we zelf niet zien. Niet in de context van kunst, maar in de context van de inhoud. Als zo’n project dan ook nog wordt geëxposeerd of in boekvorm is verschenen, nodigt de publicatie bovendien uit je verder in het werk te verdiepen.

Zodat niet alleen die kunstliefhebber, maar ook de sporthater ermee in aanraking komt.

Meer over beeldredactie:

Hoe beeld van bonsai onze lezers boos maakte Meestal is beeld in de journalistiek ondergeschikt aan het woord. Onterecht. Goede beeldredactie is niet kiezen voor het cliché, maar voor het onverwachte beeld. Die aanpak riep, toen ik bonsaifoto’s plaatste bij een verhaal over de levens van bomen, onverwacht heftige reacties op. Lees het verhaal van Sterre hier terug Waarom kijken naar een tachtig jaar oude foto als er elke minuut miljoenen bijkomen? In de tentoonstelling Life is Strange zijn 235 oude foto’s te zien, gemaakt in een tijd dat mensen nog nooit de wereld buiten hun eigen dorp of stad hadden gezien. Die foto’s waren toentertijd hun venster op de onbekende buitenwereld. Maar waarom zouden wij nu nog naar die foto’s kijken? En welke rol zouden ze kunnen vervullen in hedendaagse journalistiek? Lees het verhaal van Sterre hier terug Oorlogsporno en waarom je naar gruwelijke foto’s móet kijken Deze zomer is het fotoboek War Porn van Christoph Bangert verschenen. Een boek vol foto’s die zo verschrikkelijk zijn dat hij ze nooit gepubliceerd kreeg. Dus deed hij het maar zelf, juist om te shockeren. Hij wil dat we kijken naar deze gruwelijkheden, zodat we ze niet vergeten. Mijn aanbeveling over dit vlammende betoog. Lees het verhaal van Sterre hier terug

Facebook
Twitter
LinkedIn
Whatsapp
E-mail