Dit voorjaar bezochten fotograaf Andreas Staahl en ik het gebied op de Filipijnen waar militanten trouw zwoeren aan Islamitische Staat. Wij wilden erachter komen wat hen drijft en waarom Islamitische Staat zo groot aan het worden is in die regio. We maakten er de reportage over die je via de Lees hier de reportage over de opkomst van IS in de Filipijnen. link in de kantlijn kunt lezen.

Nu publiceren we de film die we toen maakten. Hierin laten zien hoe we te werk gingen op het eiland, en wat we er aantroffen. Hieronder leggen we uit hoe we er - na maanden praten, regelen en met een konvooi vol geweren en zelfs een kleine raketwerper - in slaagden deze film te maken.

Vimeo

Het begin van onze reis

Begin januari 2016. Met acht journalisten zitten we in een klein kantoor van een lokale krant op het Zuid-Filipijnse eiland Mindanao. We luisteren naar de verhalen van twee roemruchtige misdaadjournalisten: Ali Macabalang werkt voor de Manila Bulletin vanuit het stadje Kidapawan, waar hij vooral schrijft over de vredesonderhandelingen tussen de Filipijnse overheid en moslimrebellengroepen in de voornamelijk door moslims bewoonde Bangsamororegio. In 1993 en 1996 werden er moordaanslagen op hem gepleegd nadat hij had geschreven over corruptie door lokale politici. en John Unson schrijft voor de Philippine Star vanuit de stad Cotabato, in het westen van Mindanao. In 1999 overleefde hij een moordaanslag toen twee gewapende mannen het vuur op hem openden. Zelf doodde hij verschillende aanvallers uit zelfverdediging, zegt hij. Tegenwoordig lijdt hij aan chronische vermoeidheid vanwege het jarenlang werken onder extreme condities.

Ze vertellen met woeste armgebaren over mannen die pistolen op hen leegschoten en schreeuwen hun kelen schor om hun eigen pijnkreten na te bootsen. Een keer was de dood zo dichtbij, dat Macabalang zeker wist dat hij zou sterven. Doorzeefd met kogels kon hij uiteindelijk zijn auto bereiken en in de vierde versnelling langzaam wegkomen.

We zitten in dit kantoor omdat we op zoek zijn naar iemand die ons kan helpen bij het maken van een verhaal. We lazen over zwaarbewapende jongens die met de vlag van IS zwaaiden en bekeken video’s waar in oranje pakken gehesen mannen werden onthoofd. Hoewel steeds meer signalen erop wijzen dat die jongens verbonden zijn aan Tot voor kort stelden de Filipijnse autoriteiten dat lokale strijdgroepen met IS dweepten om hun eigen reputatie te vergroten, maar inmiddels zijn ook zij ervan overtuigd dat het gevaar reëel is. De bewijzen stapelen zich namelijk op. Lokale strijdgroepen deden exact wat de leiding van het kalifaat van hen verlangt: ze wezen één leider aan, zwoeren als eenheid trouw aan Baghdadi, voerden felle gevechten met het staatsleger, controleerden gebied waar ze hun eigen wetgeving invoerden en prezen prominente martelaren. Het propagandamateriaal dat ze de wereld insturen heeft verder de typische kenmerken van de internationale media-afdeling van IS en bevat zowel beelden van gevechten in de Filipijnen, als van Zuidoost-Aziatische strijders in Syrië en Irak die hun landgenoten oproepen zich aan te sluiten bij de ‘heilige strijd.’ wil niemand ons helpen de plaatsen te bezoeken waar die strijdgroepen actief zijn. Te gevaarlijk, kijk maar naar eerdere onthoofde westerse journalisten en toeristen, was steeds het antwoord.

Macabalang en Unson zijn blijkbaar van een andere orde. Dus vragen we wat ze van ons plan denken. Want willen we weten hoe het echt met de opkomst van IS op de Filipijnen staat, dan moeten we de regio’s bezoeken waar ze actief zijn, leggen we uit. Met twinkelende ogen kijken de twee elkaar aan en knikken naar een jongen die - omgeven door sigarettenrook - op een bureaustoel in de hoek zit. Hij heeft tot nu toe gezwegen en houdt ook nu zijn mond. Hij glimlacht alleen en neemt nog een hijs van zijn sigaret.

De journalist die ons wel wilde helpen

Dat is de eerste keer dat we Moh Saaduddin ontmoeten, al stelt hij zich niet voor. Hij laat de oudere mannen spreken. Die vertellen dat Saaduddin een paar jaar eerder ontdekte dat zijn jeugdvrienden deel uitmaken van een strijdgroep die trouw had gezworen aan IS. Toen hij merkte dat de groep snel aan populariteit won, gaf hij zijn baan als computerprogrammeur op om over de ontwikkelingen op zijn geboortegrond te schrijven.

We zouden minimaal vijf kalasjnikovs en tien bodyguards nodig hebben om de regio te bezoeken

De eerste maanden werden zijn verhalen afgedaan als Saaduddin schreef al in 2014 dat lokale strijdgroepen op het eiland aanvallen uitvoerden in naam van IS. Daarbij citeerde hij strijders van de groep. Geregeld kreeg hij de kritiek dat het gevaar wel meeviel, en dat de jihadisten in werkelijkheid niets te maken hadden met IS in Syrië en Irak. Soms kreeg hij het verwijt een spreekbuis te zijn van de groep en hun valse claims voor hen verspreidde om hun reputatie te vergroten. Maar hoe meer het geweld toenam, en hoe meer bewijzen hij leverde dat de banden tussen IS en de lokale milities die trouw zwoeren aan IS echt waren, hoe sneller zijn reputatie steeg. maar al snel bleken zijn bevindingen juist en kreeg hij een baan aangeboden bij The Manila Times. Hij was zelfs zo goed geïnformeerd, dat de geheime dienst dacht dat hij zelf deel uitmaakte Deze verdachtmakingen zorgden er volgens Saaduddin voor dat hij door de autoriteiten werd bedreigd. Tegelijkertijd wordt hij door de jihadisten waarover hij schrijft bedreigd. Zij noemen hem een spion, de autoriteiten noemen hem een jihadi vermomd als journalist. Inmiddels zijn ook de autoriteiten overtuigd van de ernst van de zaak en laten ze Saaduddin met rust. Zijn bijnaam luidde niet voor niets: ‘de jihadi-journalist.’

Als de mannen uitgepraat zijn, verbreekt Saaduddin de stilte. Hij kan ons helpen af te reizen naar zijn geboortegrond in de regio Butig, in de provincie Lanao del Sur, waar islamisten die trouw hebben gezworen aan IS zich nadrukkelijk laten gelden.

De voorbereidingen zouden minimaal twee maanden duren en we zouden minimaal vijf kalasjnikovs en tien bodyguards nodig hebben om de regio te bezoeken. Daarnaast zou hij informatie moeten inzamelen binnen het leger, de geheime dienst, bevriende jihadisten, de politie en familieleden om volledig op de hoogte te zijn van de recentste ontwikkelingen in de regio.

Als we dat doen, is het mogelijk, zegt hij.

De groeperingen die de Filipijnen verscheuren

De Bekend als de Bangsamororegio, naar de inwoners van de regio: Moro’s. Sinds de onafhankelijkheid van de Filipijnen strijden verschillende Moro strijdgroepen voor meer autonomie van de door hen bewoonde delen van het eiland Mindanao. zijn arm, gewelddadig en wetteloos. Decennia van oorlog hebben de bevolking wantrouwig en gefrustreerd gemaakt. Islamitische rebellengroepen die eens voor hoogdravende idealen streden, zijn veelal vervallen tot moorddadige bendes die hun geld verdienen met gijzelingen en de handel in drugs en wapens.

De Lees hier meer over Abu Sayyaf. beruchtste uitwas is de De Abu Sayyaf Groep (ASG), ook wel Abu Sayyaf genoemd (vrij vertaald als: ‘De drager van het zwaard’), splitste zich in de jaren negentig af van het Moro National Liberation Front (MNLF), dat tot de mislukte vredesonderhandelingen in 1996 de grootste islamitische strijdgroep in de door moslims bewoonde delen van de Filipijnen was. ASG stelt een onafhankelijke islamitische staat na te streven in de door moslims bewoonde delen van de Filipijnen, maar opereert vooral als criminele bende. In 2001 werd een groep Amerikaanse toeristen gegijzeld, waarna de Verenigde Staten een bedrag van 5 miljoen dollar op het hoofd van ASG-leider Isnilon Totoni Hapilon zetten. De groep had verder banden met Al-Qaeda en werkt nauw samen met de Indonesische terreurgroep Jemaah Islamiyah. Op 23 juli 2014 zwoer de leiding trouw aan IS. De groep telt ongeveer vierhonderd strijders en is vooral in het westen van de door moslims bewoonde delen van Mindanao actief. bestaande uit leden van een machtige clan die zich ophoudt op het armoedige eiland Jolo. Daar zetten ze miljoenen om met de handel in gegijzelden, drugs en wapens. Hun eigen wapenarsenaal is inmiddels zo groot, dat het Filipijnse leger met steun van Amerikaanse commando’s en Premiejagers zijn personen die voortvluchtige criminelen oppakken in ruil voor een geldelijke beloning. Premiejagers zijn vrijwel alleen te vinden in de VS en de Filipijnen, waar het beroep legaal is. hun basis niet kan veroveren.

Hoewel de groep als een inhoudsloze criminele bende bekendstaat, zwoer een van diens leiders in 2014 trouw aan IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi. Begin dit jaar smolten ze samen met extremistische groepen ten oosten van hun machtsbasis in de provincies Lanao del Sur en Noord-Cotabato, en namen ze een gemeenschappelijke naam aan: Staat voor: soldaten van het kalifaat.

Deze groep bestaat veelal uit geradicaliseerde jongeren die in IS een manier vinden om hun frustratie - over het onrecht dat moslims in hun ogen overal ter wereld wordt aangedaan - te uiten. Een deel van hen reisde af naar Syrië en Irak, waar ze naar alle waarschijnlijkheid deel uitmaken van de De Katibah Nusantara zijn Zuidoost-Aziatische militaire eenheden binnen de Islamitische Staat. Ze bestaan uit Malay sprekende strijders uit voornamelijk Indonesië, Maleisië, de Filipijnen en Singapore. De dertig eenheden werden opgericht vanaf september 2014. Deze groep zou aan de wieg staan van de eerste aanslag in Zuidoost-Azië afgelopen januari in de Indonesische hoofdstad Jakarta, en zou zich actief inzetten voor de groei van IS in Zuidoost-Azië. Mindanao zou daarbij als machtscentrum moeten dienen. een bataljon bestaande uit Zuidoost-Aziatische IS-strijders.

Hoewel de machtsbasis van JK door de leiding van IS (nog) niet als IS werkt niet zomaar samen met lokale strijdgroepen, maar eist aansluiting. Dit gaat met strikte voorwaarden gepaard. Eerst moeten bestaande jihadistische groepen in een bepaalde regio samengaan en publiekelijk trouw zweren aan Al-Baghdadi. Vervolgens moeten ze een gouverneur en een religieuze raad benoemen, een militaire strategie formuleren om het gebied waar ze actief zijn te controleren en IS’ versie van de sharia invoeren. Wanneer de banden met de leiding van het kalifaat in Syrië en Irak sterk genoeg zijn worden de regio’s officieel erkend als provincie (Wilayah).
Hoewel op de Filipijnen aan al deze eisen lijkt voldaan, noemt de leiding van IS de Filipijnen (nog) geen provincie. Zo wordt er door IS niet gesproken over ‘het land van het kalifaat’ (ard al-khilafa), maar over ‘het land van de jihad’ (ard al-jihad). Hun leider Isnilon Hapilon wordt als ‘emir’ aangeduid, en niet als ‘gouverneur’ (wali), zoals zou moeten om als provincie te worden aangemerkt. De reden daarvoor is onduidelijk.
wordt erkend, eist de leiding van IS via officiële mediakanalen regelmatig diens aanslagen die door JK worden gepleegd op. Ze noemt hen daarbij ‘de strijders van het kalifaat op de Filipijnen’ en in video’s riepen Zuidoost-Aziatische IS-strijders vanuit Syrië en Irak hun landgenoten op zich aan te sluiten bij ‘de heilige oorlog op de Filipijnen.’

Hoe de ontwikkelingen de regio zelf raken, weet bijna niemand. Als rondreizende westerling ben je in de ogen van lokale criminelen een enorme zak geld. Beland je in handen van lokale IS-aanhangers dan is de kans groot dat je eindigt op een onthoofdingsfilmpje, zoals twee Canadezen recent nog Op 25 april werd de Canadese zakenman John Ridsdel onthoofd nadat niet op tijd was voldaan aan de betaling van de geëiste 6,5 miljoen dollar losgeld. Op 14 juni trof de Canadees Robert Hall hetzelfde lot. De mannen werden in september 2015 samen met een Noor en Halls Filipijnse partner gegijzeld vanuit hun hotel in het zuiden van Mindanao.

Dus, hoe bezoek je hen?

Saaduddin is bereid voor ons door het vuur te gaan omdat hij wil dat de wereld weet wat er op zijn geboorte-eiland speelt. Om de zegen van zoveel mogelijk beschermheren te winnen, moeten we voor ons vertrek een serie ontmoetingen afwerken met machtige personen uit de regio, zoals bevriende legerleiders, imams, rebellen, mensen binnen de geheime dienst en en mensen waarvan ik nooit helemaal begreep wie ze waren en wat ze deden.

Hun woord is oneindig keer meer waard dan geld, zegt een van hen. Al kreeg hij een miljoen dollar, iemand met slechte intenties zou hij nooit helpen. Iemand met goede intenties, daarvoor zou hij binnen een uur een leger optrommelen om te hulp te schieten.

Als we begin april eindelijk vertrekken, zijn tientallen mensen ingeseind dat ze op een bepaalde tijd op een bepaalde plek moeten zijn. Ze bevinden zich al werkend naast de weg met een pistool in hun jaszak, houden de markt die we bezoeken in de gaten en wachten in met wapens volgeladen auto’s bij de toegangswegen van bepaalde Uit veiligheidsoverwegingen waren ze niet op de hoogte van wie er in het witte busje zat waarmee we reisden.

Zelf reizen we in een wit busje met geblindeerde ramen. Voor en achter ons rijden twee onopvallende volgauto’s. We zijn zwaarbewapend, met tientallen pistolen, geweren en zelfs een kleine raketwerper. Toch stoppen we bij het binnenrijden van de regionale hoofdstad Marawi direct bij de benzinepomp van een vriend van Saaduddin om nog een pistool te lenen.

‘You better be sure,’ mompelt hij gespannen.

Waarom zoveel risico nemen?

De film die je nu op De Correspondent kunt bekijken, vertelt niet alleen het verhaal over de opkomst van IS op de Filipijnen. Het is ook een verhaal over Saaduddin, een journalist tegen wil en dank in een van de gevaarlijkste gebieden voor journalisten Lees hier de reportage die ik schreef over het werk van journalisten op de Filipijnen. ter wereld.

Door zijn werk ziet hij zijn vrouw en kind zelden, moet hij altijd een wapen dragen en kan hij zelden meerdere dagen op dezelfde plek verblijven. De jeugdvrienden die zich aansloten bij IS, zijn niet heel anders dan hijzelf.

We hebben veel over een van hen gesproken, maar uit vrees dat uit die gesprekken bekend zal worden over wie het precies gaat, hebben we dat materiaal niet gebruikt. Want ergens hoopt Saaduddin dat hij zich op een dag bedenkt en terugkeert naar het normale leven.

De gebeurtenissen van de afgelopen jaren hebben ertoe geleid dat Saaduddin zijn vriend alleen nog spreekt over de telefoon en via sociale media. Afspreken in de echte wereld durft hij niet meer. Een paar dagen na ons bezoek aan de regio Butig kreeg hij een Facebookbericht waarin werd gesteld dat hij bovenaan de dodenlijst van zijn voormalige vrienden stond.

Saaduddin glimlacht erom, net zoals zijn collega’s de moeilijkste momenten uit hun journalistieke loopbaan vaak weglachen. Het is de prijs die hij betaalt om deze film te maken. En als je het hem vraagt, is het die prijs waard.

Mijn eerdere verhalen hierover:

IS rukt steeds verder op (richting het oosten, welteverstaan) Islamitische Staat groeit op de Filipijnen en het zijn vooral jongeren die zich daartoe aangetrokken voelen. Dat heeft niet alleen gevolgen voor de inwoners van de archipel, maar vormt een bedreiging voor heel Zuidoost-Azië. Met fotograaf Andreas Staahl bezocht ik het gebied. Lees hier de reportage die ik schreef over de opkomst van IS op de Filipijnen Op criminelen schieten, dat wil de nieuwe president van de Filipijnen Gisteren won Rodrigo Duterte de Filipijnse presidentsverkiezingen. Hij beloofde zo veel drugscriminelen in de baai van Manilla te dumpen dat de vissen er vet van worden. Wie is deze man? En waarom is hij zo populair? Lees het profiel hier terug Hier is journalistiek dodelijk. En harder nodig dan ooit De Filipijnen behoren tot de gevaarlijkste landen voor journalisten ter wereld, toch kent het land een levendig journalistiek landschap vol reporters die er niet voor terugschrikken de waarheid voor het voetlicht te brengen. Met fotograaf Andreas Staahl volgde ik een van hen op reportage. Lees de reportage hier terug Als je inzoomt zie je: IS is haast verslagen. Zoom je uit, dan weet je wel beter De ondergang van IS in Irak en Syrië is een kwestie van tijd. Maar dat betekent niet dat het gevaar is geweken: afgelopen ramadan pleegden aanhangers van de terreurgroep aanslagen in twintig verschillende landen, met honderden doden tot gevolg. IS internationaliseert en in zeven vragen onderzoek ik waar het heen gaat. Lees de analyse hier terug