Illustraties: Henkerchief (voor De Correspondent)

Het is een populair verhaal: de Partij voor de Vrijheid is rechts én links. Als het over immigratie en de islam gaat, dan is de partij natuurlijk knetterrechts. Maar als het over de economie gaat, dan is de partij - in de woorden van premier Mark Rutte, ‘nog linkser dan Emile Roemer van de SP, en dan moet je echt je best doen.’

Niet zo gek dus, dat de PVV hoog in de peilingen staat. Een groot aantal Nederlanders is immers cultureel conservatief, maar economisch links. Politicologen wijzen er al jaren op dat hier het grote electorale gat zit - en de PVV lijkt daar handig gebruik van te maken.

Het enige probleem met deze analyse: de PVV is helemaal niet links.

Qua retoriek misschien wel, maar als je naar het gedrag van de partij in de Tweede Kamer kijkt, dan blijkt iets heel anders. Op basis van het stemgedrag worden de SP en de PVV door politicologen Dat kun je lezen in deze analyse van Tom van der Meer op het politicologenblog Stuk Rood Vlees. het verst uiteen geplaatst van alle partijen: de SP als meest linkse partij en de PVV als meest rechtse.

Dus bij dezen: zes dossiers waaruit overduidelijk blijkt dat de PVV nog rechtser is dan de VVD (en dan moet je echt je best doen).

1. Hypotheekrenteaftrek? Gaan we regelen

Om te beginnen de klassieke lieveling van rechts, de hypotheekrenteaftrek. Hoewel er op het één A4’tje tellende verkiezingsprogramma van de PVV niets over terug te vinden is, hebben Geert Wilders en zijn partijgenoten zich altijd sterk gemaakt voor deze aftrekpost.

Hoewel er op het A4’tje van de PVV niets over terug te vinden is, hebben Geert Wilders en zijn partijgenoten zich altijd sterk gemaakt voor deze aftrekpost

Een paar jaar geleden diende de PVV nog Voorstanders: PVV. Tegenstanders: 50PLUS, CDA, ChristenUnie, D66, GroenLinks, PvdA, PvdD, SGP, SP, VVD. Motie Van Klaveren over het in ere herstellen van de hypotheekrenteaftrek. voor het terugbrengen van de volledige hypotheekrenteaftrek. En de partij stemt steevast tegen moties die alleen hypotheken Voorstanders: ChristenUnie, D66, GroenLinks, PvdA, PvdD, SP. Tegenstanders: CDA, PVV, SGP, VVD. Motie Bashir over beperking hypotheekrenteaftrek. onder de hypotheekaftrek zouden laten vallen.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek berekende eerder dat Het artikel van het CBS over de hypotheekrenteaftrek lees je hier. ongeveer de helft van het belastingvoordeel van de hypotheekrenteaftrek naar de 20 procent Nederlanders met het hoogste inkomen gaat.

2. Werknemers beschermen? Kunnen ze zelf

Van de PVV wordt vaak gezegd dat ze zich tegen de flexibilisering van de arbeidsmarkt keert. En inderdaad: de partij stemt geregeld tegen voorstellen om bijvoorbeeld de wettelijke ontslagbescherming af te kalven.

Maar werknemers worden niet alleen door de wet beschermd. Bijna 72 procent van alle werkende Nederlanders valt onder een collectieve arbeidsovereenkomst (cao). In die cao’s zijn allerlei afspraken gemaakt die de werknemer bescherming bieden.

Iedereen in de bedrijfstak moet zich aan de gemaakte afspraken houden, zodat niemand oneerlijk kan concurreren door slechtere voorwaarden te bieden. De cao’s bieden dan ook een gigantische zekerheid aan miljoenen Nederlanders.

De PVV wil daar een einde aan maken. Vorig jaar diende PVV-Kamerlid Machiel de Graaf Voorstanders: Bontes/Van Klaveren, PVV, Van Vliet, VVD, Tegenstanders: 50PLUS, CDA, ChristenUnie, D66, GroenLinks, Houwers, Klein, Kuzu/Öztürk, PvdA, PvdD, SGP, SP. Motie van het lid de Graaf over cao's niet langer algemeen verbindend verklaren. ‘Geef de werkgevers en de werknemers de vrijheid om zelf te onderhandelen,’ Het debat over de toekomst van cao’s kun je hier teruglezen. aldus De Graaf.

3. Bijstand weg, want: redenen

De bijstand is in Nederland het laatste redmiddel. Als je geen recht hebt op AOW, WW of een andere uitkering, dan is er altijd nog dit (minimale) vangnet.

De PVV wil ook hier ingrijpen. Tal van groepen zouden geen bijstand meer mogen ontvangen:

4. Schuldproblemen? Jammer dan

Nieuwsuur portretteerde onlangs Het profiel van het Gronings gezin kun je hier lezen. het gezin van Arie en Harma Kempinga. De Groningers zitten al tien jaar in de schulden. ‘Als je schulden hebt, blijf je erin zitten,’ aldus Arie. ‘Je werkt keihard en doet van alles om eruit te komen, maar dat lukt niet.’

De twee waren ‘helemaal ziek van de politiek’ en overwogen op de PVV te stemmen. ‘Wilders wil meer doen voor mensen zoals wij,’ verklaarde Harma haar Harma zei daarbij ook dat Wilders niet aan de kinderbijslag wil komen. Het is onduidelijk waarom ze dit denkt. Bij de vorige verkiezingen diende de PVV nog een plan voor het ‘beperken kinderbijslag en kindgebonden budget’ in bij het CPB. Centraal Planbureau, Keuzes in Kaart 2013-2017 (2012)

De werkelijkheid is anders. De PVV is van alle partijen het minst coulant voor mensen met schulden. ‘Wij willen de schuldhulpverlening beperken tot één streng en leerzaam traject,’ verklaarde PVV-Kamerlid Leon de Jong Het Kamerdebat over schuldhulpverlening waarin De Jong deze opmerkingen maakte vind je hier. tijdens een debat in 2011. ‘Er mag maximaal één keer gebruik worden gemaakt van schuldhulpsanering. Dat is het.’ De Jong diende daarvoor Voorstanders: PVV. Tegenstanders: CDA, ChristenUnie, D66, GroenLinks, PvdA, PvdD, SGP, SP, VVD. Amendement De Jong over het onder bepaalde voorwaarden weigeren van schuldhulpverlening. De PVV vond ook dat je geen aanspraak mag maken op schuldhulpverlening als je niet tien jaar achtereen in Nederland woont. Daartoe diende de partij ook een amendement in. Zo’n wetswijziging zou overigens in strijd zijn met internationale verdragen en de antidiscriminatiebepaling in onze grondwet. Amendement De Jong over het onmogelijk maken van schuldhulpverlening voor personen die minder dan 10 jaar in Nederland hebben gewoond.

De PVV vond daarnaast dat ‘er een verplichte budgetcursus moet komen voor personen in de schuldhulpsanering, uiteraard op eigen kosten.’ Hoe mensen die geen geld hebben het geld moeten opbrengen voor een verplichte budgetcursus, dat kon het PVV-Kamerlid niet uitleggen.

De partij stemde zelfs Voorstanders: 50PLUS, CDA, ChristenUnie, D66, GroenLinks, PvdA, PvdD, SGP, SP. Tegenstanders: PVV, VVD. Motie van het lid Karabulut c.s. over een integrale visie op incassobeleid. om iets te doen aan het illegale incassobeleid van de overheid. Dat zit zo: zelfs als je tot je nek in de schulden zit heb je - in theorie - recht op een minimuminkomen dat niet in beslag genomen mag worden. Maar in de praktijk blijkt dat met name de overheid zich niet aan de wet houdt en mensen tot onder het bestaansminimum laat komen. De PVV wil hier niets aan doen.

5. Willen we meer of minder werklozen pesten?

In oranje hesjes met het embleem ‘WerkLoont’ lopen werklozen met hun bezem en prikker door de Rotterdamse straten. ‘Ik moest prikken, maar dat wilde ik niet omdat mijn voormalige leerlingen mij zouden zien vegen,’ vertelde een werkloze leraar aan Het rapport van de Rotterdamse ombudsvrouw over het gemeentelijke werklozenbeleid. de Rotterdamse ombudsvrouw.

Zie hier: de Participatiewet in actie. Sinds 2015 moeten gemeenten hun werklozen dwingen een ‘tegenprestatie’ te leveren voor hun uitkering.

De PVV was altijd al voor werklozendwang, Voorstanders: D66, PVV. Tegenstanders: CDA, ChristenUnie, GroenLinks, PvdA, PvdD, SGP, SP, Verdonk, VVD. Motie van het lid Fritsma over het overnemen van de voorstellen van de commissie-Bakker. Toen heette het nog de Wet Werken naar Vermogen, na een naamswijziging en een licht sociaaldemocratisch sausje werd dat de Participatiewet. ligt dan ook in het kabinet Rutte-I, gedoogd door de partij van Geert Wilders. In het regeerakkoord van Rutte-I staat: ‘In de bijstand zal een wettelijke plicht tot tegenprestatie komen.’ Die wet kwam er uiteindelijk vier jaar later.

In de Participatiewet kun je maximaal drie maanden gekort worden op je bijstandsuitkering. De PVV vond dit eigenlijk nog veel te zachtaardig. De partij diende een motie in om mensen die ‘niet gemotiveerd zijn om te werken’ Voorstanders: Bontes, PVV, SGP. Tegenstanders: 50PLUS, CDA, ChristenUnie, D66, GroenLinks, PvdA, PvdD, SP, VVD. Motie van het lid De Graaf over afnemen van de uitkering bij onterecht werk weigeren. Bovendien stelde de PVV voor om gemeenten die mensen niet willen dwingen, Voorstanders: Bontes, PVV. Tegenstanders: 50PLUS, CDA, ChristenUnie, D66, GroenLinks, PvdA, PvdD, SGP, SP, VVD. Motie van het lid De Graaf over korten op het budget van slecht presterende gemeenten en sociale diensten.

In de gemeente Den Haag pleit de plaatselijke PVV er bijvoorbeeld voor om werklozen te dwingen in kassen te werken. Let wel: een eerder plan van de gemeente - ‘Westland heeft werk’ - liep uit op een faliekante mislukking. Meer dan zeshonderd Hagenezen werden naar het Westland gereden om kennis te maken met de tuinbouw. Van de mensen die weigerden mee te doen werd de uitkering een paar maanden stopgezet. Uiteindelijk gingen er 170 mensen in de kas aan de bak, maar Omroep West schreef een artikel over het ‘Westland heeft werk’-project. slechts zeven Hagenezen kregen uiteindelijk een baan.

Overigens stemde de landelijke PVV tegen een voorstel om ook politici met een wachtgeldregeling Voorstanders: GroenLinks, SP. Tegenstanders: 50PLUS, Bontes, CDA, ChristenUnie, D66, PvdA, PvdD, PVV, SGP, VVD. Amendement van het lid Karabulut dat regelt dat ook oud-politici met een wachtgeldregeling verplicht worden om een tegenprestatie te leveren conform de Wet werk en bijstand.

6. Bewust of onbewust de fout in? Nooit meer een uitkering

Een vrouw die drie dagen te laat een wijziging doorgaf aan het UWV, kreeg plotseling een boete van 150 euro. Ze had het UWV nog gebeld om haar probleem (ze had geen DigiD-code) voor te leggen, maar Collega Maaike Goslinga schreef een artikel over het falen van de fraudewet. het mocht niet baten.

Het was één van de vele perverse gevolgen van de Fraudewet, die een paar jaar geleden werd aangenomen. Mensen die - om wat voor reden dan ook - onjuiste informatie opgaven, kregen door die wet (van het gedoogkabinet Rutte-I) boetes.

Drie jaar later bleek hoe desastreus dat uitpakte. De Nationale Ombudsman publiceerde Het Ombudsmanrapport over het falen van de Fraudewet. een vernietigend rapport waaruit bleek dat de ‘fraude’ meestal helemaal niet opzettelijk was. De Ombudsman constateerde in een steekproef van 176 ‘fraudegevallen’ dat in 57 gevallen (32 procent) sprake was van doelbewuste fraude. Bij maar liefst 68 procent was daarentegen sprake van andere motieven; het ging vooral om mensen die ‘fraudeerden’ uit onkunde of onwetendheid.

De PVV stemde als gedoogpartner voor de fraudewet. Maar de partij had ook kritiek. De wet zou namelijk niet ver genoeg gaan. ‘De PVV wil fraude keihard aanpakken ter bescherming van de sociale zekerheid voor hen die deze echt nodig hebben,’ aldus Dat zei hij in dit Kamerdebat over de Fraudewet. PVV-Kamerlid Leon de Jong. ‘Tegen iemand die een keer fraude heeft gepleegd, zeggen wij gewoon dat die nooit meer, van zijn hele leven lang niet, een uitkering krijgt.’ Hij zette zijn woorden kracht bij met Voorstanders: Brinkman, PVV. Tegenstanders: CDA, ChristenUnie, D66, GroenLinks, PvdA, PvdD, SGP, SP, VVD. Motie van het lid de Jong over stopzetten van de uitkering voor het leven bij fraude. waar alleen de PVV voor stemde.

Toen de eerste signalen binnenkwamen dat de wet duizenden mensen bestrafte die niets te verwijten was, bleef de PVV volharden. De partij stemde tegen een motie die vroeg om uitwerking van Voorstanders: 50PLUS, CDA, ChristenUnie, D66, GroenLinks, Klein, PvdA, PvdD, SGP, SP. Tegenstanders: Bontes/Van Klaveren, PVV, Van Vliet, VVD. Motie van de leden Pieter Heerma en Van Weyenberg over concrete uitwerking van de criteria voor verwijtbaarheid. Zelfs toen de Ombudsman de wet had gekraakt Die opmerking maakte de PVV in dit Kamerdebat over het falen van de Fraudewet. vond de PVV dat ‘het kind niet met het badwater weggegooid diende te worden.’ Ze stemde Voorstanders: 50PLUS, CDA, ChristenUnie, D66, GroenLinks, Klein, PvdD, SGP, SP. Tegenstanders: Bontes/Van Klaveren, PvdA, PVV, Van Vliet, VVD. Motie van het lid Karabulut c.s. over wijzigingsvoorstellen die recht doen aan de bezwaren van werkzoekenden, de Ombudsman en uitvoeringsinstanties. Toen minister Lodewijk Asscher in januari 2016 eindelijk de fraudewet wijzigde - zodat mensen die niet verwijtbaar handelen ook geen boete krijgen - Voorstanders: 50PLUS, CDA, ChristenUnie, D66, GroenLinks, Houwers, Klein, Kuzu/Öztürk, PvdA, PvdD, SGP, SP. Tegenstanders: Bontes/Van Klaveren, PVV, Van Vliet, VVD. Wijziging van de socialezekerheidswetten in verband met de regeling van de bestuurlijke boete.

Dus?

Natuurlijk, de PVV is niet op alle dossiers knetterrechts. Het begrotingstekort lijkt ze niet zoveel te interesseren, de AOW-leeftijd mag naar 65 en er zou meer geld naar de ouderenzorg moeten.

Maar een partij die cao’s wil afschaffen, de hypotheekrenteaftrek wil behouden, om het minste of geringste de bijstand wil afpakken, schuldenaren het leven onmogelijk maakt - zo’n partij kunnen we niet ‘links’ noemen.

De PVV heeft (net als de SP) relatief veel kiezers 41 procent van de PVV-stemmers had een inkomen dat beneden modaal is. Bron: NOS: 'Wie zijn er vandaag gaan stemmen?' (18 maart 2015) Nu gaat politiek natuurlijk niet alleen over economie, maar mensen die voor de PVV kiezen omdat ze denken dat de partij voor hen zal opkomen, kunnen beter op een andere partij stemmen.

Voor dit verhaal is gebruikgemaakt van de zoekmachine Student-assistent Paul Schrijver en politicoloog en informaticus Maarten Marx van de Universiteit van Amsterdam hebben een zoekmachine voor ons gebouwd: Wat Stemt het Parlement. Die kan ons helpen om voor verschillende onderwerpen het stemgedrag van partijen in kaart te brengen. De data zijn afkomstig van politicologen Tom Louwerse, Simon Otjes en Cynthia van Vonno van de Universiteit Leiden.
Lees hier meer over de zoekmachine.

Correctie 20-2-2017: In een eerdere versie stond dat het voordeel van de hypotheekrenteaftrek naar de rijkste tien procent ging. Dat klopte niet, het was de rijkste twintig procent. De tekst is hierop aangepast.

Lees ook:

De schuldsanering is vernederend, duur en ineffectief. Maar het kan anders In Nederland is de schuldhulpverlening uitgegroeid tot een bizarre industrie. Een bureaucratisch moeras waarin de schuldenaar niet geholpen wordt, de schuldeiser zijn geld zelden terugziet en de belastingbetaler voor de kosten opdraait. Gelukkig kan het ook anders. Lees hier mijn verhaal over de schuldhulpverlening terug Op welke partij kan je het best stemmen als het om Europa gaat? In bijna alle verkiezingsprogramma’s staat: we willen minder macht voor de Europese Unie. Wat zijn de verschillen in standpunten? En deden de partijen afgelopen jaren ook wat ze beloven, als het om Europa gaat? Lees het verhaal van Tomas Vanheste hier terug Welke partij heeft zijn beloftes over privacy het meest waargemaakt? We hebben alle moties, amendementen en wetten sinds 1995 doorzoekbaar gemaakt. Daarmee krijgen we eindelijk inzicht in wat partijen waarmaken van wat ze beloven. We trappen af met privacy. Wat hebben partijen beloofd in 2012 en wie beschermt ons het beste? Lees het verhaal van Bart de Koning hier terug Strategisch stemmen is niet slim Strategisch stemmen, ieder verkiezingsseizoen doet het idee de ronde. Als een soort invloedverdubbelaar. Dit keer zouden aanhangers van partijen als CDA, D66, GroenLinks en zelfs de PvdA overwegen VVD te stemmen om Geert Wilders de pas af te snijden. In dit Politiek Dagboek: strategisch stemmen is niet goed voor de democratie en werkt averechts. Lees de column van Marc Chavannes hier terug

Facebook
Twitter
LinkedIn
Whatsapp
E-mail