Hoe rijden we elkaar in Nederland dood? Het is een ongemakkelijke vraag. Een vraag die je een andere blik op ongevallenleed geeft dan de statistieken waar we nu over praten.

De cijfers die nu het nieuws halen gaan over de vraag: hoe gaan mensen dood in het verkeer?

Door te praten over verkeersslachtoffers en in de jaaroverzichten de trends over hoe je slachtoffer kunt worden te benadrukken, zoeken we bijna vanzelf de oplossing bij de mensen die iets kan overkomen.

Wat als we niet de statistieken over wie er doodgaan, maar cijfers over wat we elkaar aandoen in het verkeer als uitgangspunt zouden nemen? En erover gaan praten in welke voertuigen we elkaar, per ongeluk, verwonden en doden? Op welke oplossingen zouden we dan uitkomen?

613 verkeersdoden in 2017

Het Centraal Bureau voor de Statistiek geeft over de 613 getelde verkeersdoden van

  • Het vaakst gaan mensen in het verkeer dood in Noord-Brabant. In Zuid-Holland steeg het aantal doden het hardst.
  • Twee derde van de mensen die doodgaan zitten op de fiets of in de auto. Er verongelukten 206 mensen die aan het fietsen waren, tegenover 201 mensen die de auto hadden gepakt. Voor het eerst in de geschiedenis kwamen er meer
  • De rest verloor het leven lopend (58), op de motor (51), brommend, snorfietsend en op de brommobiel (46) en op een (25). Dat laatste aantal neemt toe.

In de vond ik (Thalia) negen tabbladen met details over hoe en waar onze verkeersdoden omkwamen.

Geen daarvan gaat over de betrokkenheid van andere verkeersdeelnemers. Terwijl het in met nabestaanden van verkeersongevallen juist heel vaak De andere partij: de veroorzakers, de daders, degenen die overleefden. Het is moeilijk te bevatten en te verwerken, wat we elkaar aandoen in het verkeer, per ongeluk.

Bij meer dan de helft van alle dodelijke ongevallen is een andere verkeersdeelnemer betrokken

Er zijn niet zo veel manieren om te sterven in de publieke ruimte. Je lichaam kan ermee ophouden, door een hartaanval bijvoorbeeld, of je kunt vallen, maar dat kan allebei ook thuis gebeuren. Je kunt ook verdrinken. Dat gebeurt allemaal vrijwel altijd zonder toedoen van een ander.

Je kunt – dat gebeurt echt maar weinig – per ongeluk doodgeschoten worden, of een bloempot op je hoofd krijgen.

Je kunt óók doodgaan in het verkeer. In 2017 verdronken er 86 mensen en kwamen er 613 mensen om in het verkeer: zeven keer zoveel.

Welke statistieken zijn er over de betrokkenheid van de verschillende partijen bij ongevallen? Ik heb best lang gezocht naar cijfers, en het toen nagevraagd bij de de stichting die onderzoek doet naar verkeersveiligheid en de overheid daarover adviseert (directeur Peter van der Knaap praat vandaag mee onder dit stuk). Die verwees mij naar De tabel gaat over de ongevallen die werden geregistreerd door de politie in 2017.

Dit zijn de doden van 2017 die werden geregistreerd door de politie. Het CBS telt nog eens 76 doden, onder hen zijn vermoedelijk veel fietsers die omkwamen bij enkelvoudige ongevallen.

Reed iemand tegen een boom of tegen iemand anders aan?

Uit de tabel-voor-experts-op-bladzijde-7 kan ik opmaken dat bij ten minste 490 van de 535 dodelijke ongevallen een gemotoriseerd voertuig betrokken was.

Dat kan dus nog gaan om een zogenoemd ‘enkelvoudig’ of ‘eenzijdig’ ongeval. Dat is bijvoorbeeld iemand in een auto die tegen een boom rijdt en omkomt.

We zien ook dat bij twee derde – 346 om precies te zijn – van deze dodelijke ongevallen wél sprake was van een ‘tegenpartij’. (Soms ook de genoemd.)

Als je verder inzoomt zie je dat in ‘dodelijke ongevallen met een ‘botspartner’ een gemotoriseerd voertuig met vier wielen betrokken was.

was bij het merendeel van de dodelijke verkeersongevallen een tegenpartij betrokken. Toen ik de statistieken nader bekeek, viel dit me op: er is sprake van een grote ongelijkheid. Laten we eens beter kijken in of op welk voertuig die tegenpartij zat.

Wie reed wie dood?

Wie reed wie dood?

Vrachtwagen/auto botst op een lichter slachtoffer

Ik telde 66 ongelijkwaardige ongevallen met vrachtwagens als zwaarste partij. Onder de slachtoffers 29 mensen in een personenauto.

Aan de nieuwsberichten over dit soort aanrijdingen zie je hoe noodlottig het verschil in massa kan uitpakken. Zoals bij

In 2017 kwamen 19 fietsers en 10 voetgangers om het leven door een aanrijding met een Onlangs gebeurde dat ook weer, in Groningen. Zij fietste op de rotonde, hij reed er met zijn vrachtwagen. En toen sloeg hij af.

Dodelijke ongevallen leveren langdurige geestelijke pijn en Zeker als er aan de ene kant iemand ‘over het hoofd werd gezien’ en aan de andere kant iemand ‘met de schrik vrijkwam’. Hoe kan het dat de ene mens een ander kan doodmaken terwijl die alleen maar onderweg was? En

139 mensen in een personenauto reden een kwetsbaarder verkeersdeelnemer dood

Met tikt het snel aan. Maar liefst ging een verkeersdeelnemer die in minder zware uitrusting de straat op was gegaan dood na een botsing met iemand die de auto pakte. Onder de slachtoffers waren en

Dit jaar kwam in Utrecht een kind van 15 op een fiets om het leven bij een aanrijding met iemand die met de auto was. De jongen bezorgde maaltijden. Het gesprek in de media ging er meteen over dat maaltijdbezorgers brokkenpiloten zouden zijn, vakbond FNV noemde het bezorgwerk ongeschikt voor minderjarigen.

Het gesprek ging erover of maaltijden bezorgen op de fiets gevaarlijk is, in plaats van hoe het komt dat een straat voor vijftienjarige fietsers dodelijk is

We kwamen van alles te weten over het minderjarige slachtoffer en helemaal niks over de bestuurder van de auto – waar hij naar onderweg was, hoe ver hij moest, waarom hij de auto had gepakt.

Dat dit een kind was op de fiets dat werd doodgereden door een volwassene in een veel zwaarder voertuig, waarbij zijn fiets in tweeën brak en dat dat kan gebeuren wanneer een kind tussen twee geparkeerde auto’s vandaan komt in het centrum van Utrecht – van maatschappelijk gesprek.

Het gesprek ging er daarentegen over of maaltijden bezorgen op de fiets gevaarlijk is. De oplossing van het probleem wordt nu gezocht in het veranderen van de regels voor bijbaantjes op de fiets voor jongeren.

Op welke oplossingen zouden we komen als onze focus zou liggen op hoe mensen elkaar doodrijden, in plaats van hoe mensen doodgaan in het verkeer?

Voetgangers doodden niemand, maar gingen zelf 58 keer dood

De enige vervoersmodus die voor vrijwel iedereen van jongs af aan toegankelijk is – lopen – blijkt ook meteen de meest ongevaarlijke voor anderen.

Ze zijn als het plankton van de voedselketen: ze eten zelf maar worden wel volop gegeten. Maar liefst 56 mensen die te voet waren stierven na een botsing met een bestuurder van een personenauto, bestelbus of vrachtwagen. Nog eens twee voetgangers kwamen om na een botsing met iemand op een fiets.

Mensen die fietsen zijn veel vaker zelf de pineut dan dat ze Meer dan honderd fietsers (102) vonden de dood in een aanrijding met iemand in een personenauto bestelbus of vrachtwagen.

Fietsers en voetgangers worden hierom wel ‘kwetsbare verkeersdeelnemers’ genoemd. Wederom ligt de aandacht daarmee bij degenen die het ongeluk kan overkomen. Wat als je je afvraagt: wat heeft ze kwetsbaar gemaakt?

Andere statistieken kunnen leiden tot andere oplossingen

Door te praten over wat iemand kan overkomen in het verkeer, en in de jaaroverzichten daar de trends in te benoemen, gaan we in onze gesprekken bijna vanzelf de oplossing zoeken bij de mensen die iets kan overkomen. Ze moeten in bescherming worden genomen.

Door te praten over wat iemand kan overkomen in het verkeer, en daar de trends in te benoemen, gaan we bijna vanzelf de oplossing zoeken bij de mensen die iets kan overkomen

Zo zijn we gekomen tot dit soort oplossingen: dat mensen die de auto pakken een gordel om moeten. Dat auto’s airbags moeten hebben. We proberen onszelf te beschermen tegen het gevaar van rijden met een snelheid die al decennialang honderden keren per jaar dodelijk blijkt, niet allen voor mensen in die voertuigen, maar ook voor mensen daarbuiten.

Wie te voet wil gaan of op de fiets, leert zijn of haar leven op verschillende manieren te beschermen:

Het zijn oplossingen gericht op: wie gaat er dood?

Wat als we niet de statistieken over wie er doodgaan, maar bovenstaande cijfers over wat we elkaar aandoen in het verkeer als uitgangspunt zouden nemen? De cijfers over in welke voertuigen we elkaar en onszelf per ongeluk verwonden en doden, ondanks al die regels en voorzorgsmaatregelen, Op welke oplossingen zouden we dan uitkomen?

We zijn benieuwd naar jullie gedachten.

Meer lezen?

Zomaar een week in het Nederlandse verkeer: auto’s op hun kant, omvergereden fietsen en heel veel ambulances Een week lang verzamelden we samen met jullie ongevallenberichten op hetongeluk.nl. Zo’n 150 mensen deden mee. Een eerste impressie van de 650 berichten die werden bijeengebracht. Lees onze update hier terug Weer geflitst? Die snelheidslimiet is er niet voor niets De kans op ernstig letsel bij degene die je aanrijdt neemt exponentieel toe, met elke kilometer die je te hard rijdt. Lees Thalia’s explainer hier terug Op de hoogte blijven via de mail? Wil je op de hoogte blijven van ons ongevallenproject? Schrijf je in voor Thalia's nieuwsbrief. Ze stuurt een mailtje als er weer wat te vertellen is. Meld je hier aan