96
Facebook
Twitter
LinkedIn
Whatsapp
E-mail

Jelmer Mommers wil met zijn verhalen de impact van klimaatverandering laten zien en samen met leden van De Correspondent de overgang naar duurzaamheid versnellen.

Kunnen we de natuur beschermen door haar waarde in euro’s uit te drukken? Een uitzending van Tegenlicht daarover is een goed begin van een gesprek.

Mag de boom ook gewoon zichzelf zijn?

YouTube

Natuurfilosoof Matthijs Schouten in VPRO Tegenlicht

Mag de boom ook gewoon zichzelf zijn?

Dat vraagt natuurfilosoof Matthijs Schouten zich af in bovenstaand fragment – van nog geen twee minuten – uit VPRO’s documentaireprogramma Tegenlicht. In een die ik hier graag aanbeveel, ging het over de vraag hoe duur natuur is.

De inbreng van Schouten is een hoogtepunt in de documentaire. Hij pleit tegen een al te enge blik op de waarde van ecosystemen. Die kunnen we niet volledig in euro’s uitdrukken, omdat ze veel meer voor ons betekenen dan geld kan uitdrukken.

Toch willen sommige economen, investeerders en beleidsmakers wél een prijskaartje hangen aan Denk aan de reiniging van grondwater door het bodemleven of de bestuiving van gewassen door bijen.

Want als je weet hoe kostbaar die ‘diensten’ zijn, dan zouden bedrijven en overheden daar rekening mee moeten houden in hun winst-en-verliesrekeningen. Vervuiling, boskap en gifgebruik zouden onbetaalbaar worden en daarmee een halt toegeroepen kunnen worden.

Wat levert de natuur ons allemaal?

De Tegenlicht-documentaire werkt de argumenten voor en tegen dit idee goed uit. Als kijker krijg je de ruimte om zelf te oordelen. Heeft het zin, de ‘vermarkting’ van de natuur? Ik ben benieuwd wat jullie denken.

Zelf geloof ik dat het heel belangrijk is te begrijpen welke ‘diensten’ de natuur ons allemaal levert. Dan worden we ons ervan bewust dat de vernietinging van ecosystemen niet gratis is - dat we daar vroeg of laat een rekening voor betalen, en dat we dus

Maar het lijkt me ijdele hoop dat we de destructieve kanten van het kapitalisme kunnen temperen door de waarde van natuur in Excelsheets te vangen.

En moet je dat wel beprijzen?

In Tegenlicht lijkt Lars Hein daarvoor te pleiten. De hoogleraar Ecosystem Services and Environmental Change aan de Universiteit van Wageningen probeert de waarde van alle Nederlandse natuur in te vangen. Als dat lukt, zou het makkelijker worden om ‘natuurlijk kapitaal’ te managen - en verkwisting ervan te voorkomen.

Ik denk dat dit een gevalletje is van ‘setting yourself up to fail’ - het spel zo inrichten dat je zeker zult verliezen. Het zal namelijk nooit lukken om de waarde van alle natuur in euro’s te vangen. Omdat ‘de natuur’ niet valt te scheiden van ‘cultuur’ en omdat we

Het zal nooit lukken om de waarde van alle natuur in euro’s te vangen

En zelfs als het wel zou lukken, is het meerekenen van milieukosten in principe slechts een optie. Tenzij het verplicht zou worden, bijvoorbeeld door overheidsbeleid. Dan zou het kapitalisme tot stilstaan komen, zegt socio-ecoloog Jason Moore in Tegenlicht. Bijna alle hedendaagse economische activiteit zou namelijk (bijna) onbetaalbaar worden.

(Het is natuurlijk sowieso een teken des tijds dat sommigen voor de redding van ‘natuurlijk kapitaal’ kijken naar het kapitalistische systeem dat drijft op de vernietiging ervan. Zoals de filosoof Bruno Latour schrijft in zijn boek Oog in oog met Gaia: ‘Alleen religieuze passie is sterk genoeg om degenen die de wereld aan het ontdekken zijn, diezelfde wereld te laten verliezen.’)

Ik ben benieuwd wat jullie denken!

Het beprijzen van ecosysteemdiensten vervangt andere redenen voor natuurbescherming niet, zegt Pita Verweij, assistent-hoogleraar duurzame ontwikkeling bij het Copernicus Instituut, in een artikel in de

Intrinsieke waarde kan bijvoorbeeld een reden zijn om natuur te behouden, ook als er geen prijskaartje aan verbonden is, zegt Verweij. Maar ze hoopt ook dat er in de toekomst een ‘werkende markt’ komt voor biodiversiteit.

Is dit een misleidende illusie of een goed idee? Kijk naar klimaatverandering. Het is misschien noodzakelijk om de economie richting duurzame wateren te sturen. Maar ondertussen zullen de kosten van verregaande klimaatverandering letterlijk ontelbaar Want welk prijskaartje hang je

Naar wie moeten we een rekening sturen voor het uitsterven, in september vorig jaar, van een boomkikker die vroeger in Panama voorkwam? Hoeveel euro is het waard als de boom waar je voor het eerst onder hebt gekust blijft staan?

Wie het weet, mag het zeggen.

Hoe duur is natuur? 'Er gaan stemmen op om het natuurbeheer bedrijfsmatig aan te pakken: om natuur te behouden wil men er letterlijk waarde aan toekennen.' Kijk hier de Tegenlicht-uitzending.

Lees verder:

Komt een boom bij de rechter De Duitse bosbeheerder Peter Wohlleben is ervan overtuigd dat we de komende tijd radicaal anders tegen bomen gaan aankijken. Zijn boek Het verborgen leven van bomen werd een hit in Duitsland en wordt nu in 26 landen vertaald. Staan zijn boodschap en het succes ervan symbool voor een kentering in ons mens- en wereldbeeld? Lees het verhaal van Lynn hier terug Lees en beluister dit betoverende drieluik van Ramsey Nasr, over wat er verloren gaat nu de Noordpool smelt Twee derde van het ijs op de Noordpool is de afgelopen dertig jaar verdwenen. De begenadigde schrijver en acteur Ramsey Nasr ging op expeditie naar Spitsbergen en kwam terug met prachtige verhalen over wat we verliezen nu die ijswereld smelt. Ons begin. Lees het verhaal van Jelmer hier terug Een week lang te zien: Tussen hoop en wanhoop in het zicht van Europa Wat krijgen migranten te verduren als ze Europa willen bereiken? In Those Who Jump doet de Malinees Abou Bakar Sidibé verslag van binnenuit. Je kunt de documentaire, in samenwerking met Movies that Matter, een week lang bekijken. Lees het verhaal van Dick hier terug

Benieuwd naar de rest van het artikel?

Dan kun je gewoon verder lezen. Wij geloven niet in betaalmuren, omdat we het belangrijk vinden dat onze journalistiek zoveel mogelijk mensen bereikt. Wil jij toegang tot alle verhalen? Word dan lid!

In gesprek:
Jelmer Mommers
Correspondent Klimaat & Energie Geverifieerd door de redactie
Heeft het zin, de 'vermarkting' van de natuur? Ik ben benieuwd wat jullie denken.