Alle artikelen
Vandaag toegevoegd
Deze week toegevoegd

Wat de impact is van een aankomende recessie

Deze recessie is anders dan andere. Waarom? En welke gevolgen zal die recessie hebben? Terwijl sommigen financiële buffers hebben, zitten anderen zonder inkomen.

Hoe een recessie de huizenprijzen beïnvloedt In: De Correspondent

De afgelopen jaren leek het erop dat de huizenprijzen alleen maar konden stijgen. Maar nu er een recessie aan komt, zou die stijging weleens om kunnen slaan. Tijdens de komende recessie zou de werkgelegenheid een belangrijke rol kunnen spelen. Als potentiële huizenkopers hun baan of een deel van hun opdrachten verliezen, kunnen ze minder lenen. Daardoor daalt de vraag naar woningen.

Ook de hypotheekrente heeft invloed op de vraag. Als die stijgt, kunnen huizenkopers minder lenen en zullen ze minder bieden voor een woning. En dan is er nog het vertrouwen: als mensen dénken dat de huizenprijzen gaan dalen, stellen ze een aankoop uit. Daardoor worden huizen daadwerkelijk minder waard.

Op de korte termijn kunnen de huizenprijzen om die drie redenen dalen. Maar het tekort aan woningen blijft groot, wat ertoe kan leiden dat huizen op de langere termijn weer meer waard worden.
Explainer van Josta van Bockxmeer, correspondent Wonen (Leestijd: 8-11 minuten)
Airbnb profiteerde van de vorige crisis, maar komt in gevaar door de volgende In: NRC

Bijna niemand boekt nu meer een overnachting via Airbnb. Dat is een strop voor veel medewerkers van het eerste uur, die deels in aandelen zijn uitbetaald. Op basis daarvan hebben ze bijvoorbeeld hypotheken gekregen. Omdat een deel van de aandelen aan een termijn gebonden is, kunnen die nu waardeloos worden.

NRC-redacteur Stijn Bronzwaer lukte wat maar weinigen voor elkaar krijgen: een interview voeren met een van de oprichters van Airbnb. Hij sprak Nathan Blecharczyk, op de dag dat het RIVM de eerste coronabesmetting in Nederland bekendmaakte. In dit gesprek schetst Bronzwaer een beeld van het verhuurplatform, hoe het is ontstaan uit de vorige crisis en nu aan een volgende recessie ten onder dreigt te gaan.
Getipt door Josta van Bockxmeer, correspondent Wonen (Luistertijd: 25 minuten)
Ook in deze financiële crisis winnen bedrijven het van burgers In: de Volkskrant

Terwijl duizenden Nederlanders in de knel komen met hun maandelijkse huur, kunnen grote bedrijven als Hema en De Bijenkorf eenzijdig beslissen dat hun pandbeheerders en leveranciers de komende maanden geen betalingen hoeven te verwachten. KLM, voetbalclub Liverpool en miljardair Richard Branson profiteren volop van economisch goede tijden, maar houden nu hun hand op bij de overheid omdat hun portemonnees een knauw krijgen.

Net als bij de kredietcrisis in 2008 worden de burgers zonder buffer – denk aan zzp’ers die afhankelijk zijn van relatief kleine opdrachten en onafhankelijke winkeliers – harder getroffen dan welvarende bedrijven. Het is krom om te zien dat een zelfstandige hoogstens 4.000 euro aan overheidssteun krijgt, terwijl KLM zeker 1.500 contracten niet verlengt maar wél 2 miljard aan staatssteun ontvangt.
Getipt door Simon van Teutem, Correspondentlid (Leestijd: 10 minuten)
Een bijzondere recessie is op komst In: VoxEU

Het is waarschijnlijk dat de corona-epidemie een economische recessie zal veroorzaken. Deze recessie is anders dan de vorige. In de economie is er een vraagzijde (mensen willen producten kopen) en een aanbodzijde (bedrijven bieden producten aan). Samen bepalen deze de stand van de economie.

De vorige recessie kwam door een tekort aan vraag: mensen stelden consumptie uit. De aankomende recessie ontstaat voornamelijk door een aanbodtekort. Mensen willen wel consumeren, maar dat kan niet (denk aan de horeca). Wanneer bedrijven failliet gaan, duurt het erg lang voordat de economie weer herstelt.

Daarom moet economisch beleid er nu koste wat kost voor zorgen dat bedrijven overleven, zodat de korte uitval van aanbod geen langdurige uitval wordt.
Getipt door Max van Lent, econoom en gastcorrespondent (Leestijd: 7 minuten)
In ontwikkelingslanden droogden miljoenen inkomens op na de eerste quarantainedag In: University of Manchester

Fysiek en sociaal afstand houden is ‘het nieuwe normaal’. Voor sommigen is de economische impact daarvan verwoestend. Veel van de armste stadsbewoners ter wereld zagen binnen 24 uur na de lockdown hun inkomen opdrogen. Het coronavirus is dodelijk, maar hoe zit het met de onmiddellijke toename van de armoede? Voor beleidsmakers moeten maatregelen voor voedsel- en inkomenszekerheid de hoogste prioriteit hebben.
Getipt door OluTimehin Adegbeye, correspondent Othering (Leestijd: 5 minuten)
De coronacrisis toont de zwakte van de luchtvaartsector In: Follow the Money

De scholen waren nog niet gesloten, of KLM smeekte de Nederlandse overheid al om financiële steun in verband met de coronacrisis. Luchtvaartorganisatie IATA schat dat vliegmaatschappijen wereldwijd 150 tot 200 miljard dollar nodig hebben om de pandemie heelhuids door te komen.

Deze smeekbede bij de staat heeft een belangrijke oorzaak, analyseert Follow the Money: luchtvaartmaatschappijen hebben minieme reserves in kas, waardoor ze dit soort klappen niet zelfstandig kunnen opvangen. Daarvoor bestaan weer verschillende redenen: vliegmaatschappijen maken door hoge kosten enerzijds – één Boeing 737-800 kost 100 miljoen dollar – en lage winstmarges anderzijds – bedrijven als KLM moeten concurreren met budgetfirma’s als Ryanair – heel weinig winst.

Dat vliegmaatschappijen, die geen accijns op kerosine betalen en geen btw op vliegtickets hoeven af te dragen, bij iedere crisis aankloppen bij de staat noemt Follow the Money een ‘structurele weeffout’.
Getipt door Johannes Visser, chef eindredactie De Correspondent (Leestijd: 10 minuten)

Wat we tegen de economische schade kunnen doen

Een basisinkomen, helikoptergeld, een vermogensbelasting voor de rijken. Ideeën die vóór corona hooguit gehoor vonden onder een kleine groep, gelden nu als mogelijke oplossingen voor de crisis.

Geef niet onvoorwaardelijk geld aan ‘nationale paradepaardjes’ als KLM In: De Correspondent

KLM kan 2 tot 4 miljard euro aan overheidsgeld tegemoet zien. Maar een substantieel deel van dat geld gaat uiteindelijk richting banken, beleggers en oliehandelaren. Waarom eigenlijk? Wie gokt, kan verliezen. De overheid moet geen geld geven zonder dat bestaande schuldeisers inleveren.
Column van Jesse Frederik, correspondent Economie (Leestijd: 5-6 minuten)
Zo kunnen landen kwetsbare freelancers en zelfstandigen financieel bijstaan In: Economics for Inclusive Prosperity

De maatregelen die veel regeringen nemen om een economische ramp als gevolg van de corona-uitbraak te voorkomen, werken alleen in ontwikkelde landen. In de meeste van die landen krijgen bedrijven geld om werknemers in dienst te houden. Mensen die tóch hun baan verliezen, kunnen aanspraak maken op sociale verzekeringen. Maar deze maatregelen gelden vaak niet voor freelancers en (schijn)zelfstandigen.

In rijkere (OESO-)landen bestaat de werkende bevolking voor 15 procent uit deze laatste twee groepen. In veel Latijns-Amerikaanse landen is dat dubbel zo veel, in sommige landen zelfs 50 procent. Denk daarbij aan schoonmakers en bouwvakkers die op opdrachtbasis werken, en aan micro-ondernemingen zoals kleine winkels. Zij hebben niets aan sociale verzekeringen voor werknemers, en bovendien is hun werk vaak sterker afhankelijk van economische pieken en dalen.

De Argentijnse economen Eduardo Levy Yeyati en Luca Sartorio pleiten daarom voor een model waar ook zelfstandigen van profiteren. Ze volgen daarbij het voorbeeld van Oostenrijk: daar stoppen werkgevers een percentage van het loon dat ze uitbetalen aan zowel werknemers als freelancers in een apart potje. Iedereen kan zijn persoonlijke potje meenemen naar een volgende werk- of opdrachtgever, en er gebruik van maken als er minder of geen werk is.
Getipt door Josta van Bockxmeer, correspondent Wonen (Leestijd: 8 minuten)
Is de tijd voor een basisinkomen daar? In: De Correspondent

Nu miljoenen mensen wereldwijd hun baan kwijtraken door het coronavirus, klinkt eens te meer de roep om een basisinkomen. Zelfs in de VS gaat men nu overstag: miljoenen Amerikanen krijgen 1.200 dollar aan financiële steun van de overheid. Lang niet genoeg om van te leven, maar de coronacrisis laat zien dat ideeën die een paar maanden geleden nog radicaal werden gevonden, nu heel logisch lijken.

Om echte verandering af te dwingen, zou een basisinkomen ook na de pandemie moeten worden uitgedeeld. Dat het werkt, bewees een groot experiment in Canada in de jaren zeventig. Mensen gaan nauwelijks minder werken. Ziekenhuisbezoek neemt af. Mensen die een basisinkomen krijgen kunnen eindelijk de baan kiezen waar zij gelukkig van worden. En de hele overheidsbureaucratie voor toeslagen en controle kan worden afgeschaft.
Essay van Rutger Bregman, correspondent Vooruitgang (Leestijd: 22-27 minuten)
Een vermogensbelasting voor rijke Europeanen kan de coronacrisis bekostigen In: VoxEU

Op dit moment zijn er diverse plannen voor ‘economische solidariteit tussen EU-landen’ om de kosten van de coronacrisis betaalbaar te houden voor ieder land. Al deze voorstellen kosten geld, dat vroeg of laat moet worden terugbetaald.

Drie topeconomen stellen dat we van dit moment gebruik moeten maken om een vermogensbelasting in te voeren voor de rijkste Europeanen. De belasting moet specifiek worden ingezet om de kosten van de coronacrisis te dragen en zal geheven worden op de één procent meest vermogenden (personen met een vermogen van minstens 2 miljoen euro).

Het invoeren van de belasting moet op Europees niveau ingevoerd worden om belastingontwijking te verminderen, en zal naar verwachten zo’n tien jaar moeten duren.
Getipt door Max van Lent, econoom en gastcorrespondent (Leestijd: 10 minuten)
Hoe we ervoor kunnen zorgen dat arme landen niet failliet gaan In: The Nation

Arme mensen worden het hardst geraakt door een crisis, en arme landen ook. Nu beleggers zich massaal terugtrekken uit ‘opkomende markten’ (denk bijvoorbeeld aan Vietnam, Ecuador of Zuid-Afrika), krijgen deze landen problemen om in hun basisbehoeften te voorzien. Voor de import van bijvoorbeeld medische goederen en voedsel betalen ze in dollars, maar hun eigen munt wordt ten opzichte van die ‘moderne goudstandaard’ steeds minder waard.

Om landen te redden kan de centrale bank van de VS (de Federal Reserve, meestal Fed genoemd) lokale valuta uitwisselen tegen dollars. Het geld wordt dan later met rente weer teruggeruild. Maar: niet alle landen mogen dat doen. Dus heeft de Fed een perverse macht: ze kan beslissen welke landen overleven, en welke niet.

Maar er is een uitweg, schrijven bestuurskundigen David Adler en Andres Arauz. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) kan zogenoemde speciale trekkingsrechten (Special Drawing Rights, SDR’s) aan landen uitdelen. Daarmee kunnen ze handelen, onafhankelijk van de waarde van hun eigen munt.
Getipt door Robert Went, econoom en Correspondentlid (Leestijd: 10 minuten)
Waarom de overheid ondernemers nu onvoorwaardelijk geld moet geven In: De Correspondent

In tijden van crisis kunnen bedrijven bij de overheid aankloppen voor zogeheten ‘werktijdverkorting’: als werkgevers minder werk hebben voor hun werknemers, springt de overheid financieel bij voor de niet-gewerkte uren. Sinds de uitbraak van het coronavirus is nu al werktijdverkorting aangevraagd voor zeker acht keer zo veel werknemers als tijdens de financiële crisis van 2008.

Maar er bestaat een mogelijke, tijdelijke oplossing om de financiële strop voor restaurants, vervoerders en zzp’ers een halt toe te roepen. De overheid kan – onvoorwaardelijk – geld aan ondernemers geven die dat nodig hebben om hun bedrijf overeind te houden, zodat de economie zo stabiel mogelijk blijft draaien.

De vraag is hoe zo’n maatregel op de langere termijn uitpakt, maar als de overheid helemaal niet ingrijpt, gaat er hoe dan ook heel veel geld verloren.
Column van Jesse Frederik, correspondent Economie (Leestijd: 4-5 minuten)
Hoeveel geld vinden we een mensenleven waard? In: FiveThirtyEight

Het is moeilijk een prijs op een mensenleven te plakken. Maar economen hebben een manier gevonden om uit te rekenen hoeveel de gemiddelde mens bereid is te betalen om minder risico te lopen op een (te vroege) dood. Op die manier berekenden ze ook wat de maatschappij bereid is te betalen voor het redden van een mensenleven. (Spoiler: zo’n 9 à 10 miljoen dollar per leven.)

De berekening wordt ook wel de ‘waarde van een statistisch leven’ genoemd. Die wordt gebruikt om allerlei belangrijke beslissingen te nemen, zoals de coronawet die de Amerikaanse Senaat onlangs unaniem aannam – een steunpakket ter waarde van 2 biljoen dollar. Dit artikel legt uit hoe economen tot die berekening komen, de (vele) morele dilemma’s waar ze tegenaan lopen, en hoe de angst voor een wisse dood de prijs van een mensenleven opstuwt.
Getipt door Imogen Champagne, engagementredacteur The Correspondent (Leestijd: 8 minuten)
Corona in context / Wat we tot nu toe weten. En wat niet Hoe corona macht en politiek wereldwijd verandert Wat corona met je geestelijke gezondheid doet Wat deze pandemie de economie kost Hoe corona mens en maatschappij beïnvloedt Wie wij volgen voor betrouwbaar nieuws Vergezichten. Hoe kan de wereld er na corona uitzien?
Toon alle thema's
Gids Corona in context

Het coronavirus is uitgegroeid tot een pandemie met verstrekkende en langdurige gevolgen. Wij zien het als onze taak jou te helpen deze wereldwijde ontwikkeling te begrijpen door het nieuws op een weloverwogen, feitelijke en constructieve manier van context te voorzien. Daarom zijn we deze coronagids begonnen.