Rond de Tweede Kamerverkiezingen in maart krijg je een stortvloed aan informatie over je heen. Stemwijzers en verkiezingsdebatten zullen tegenstellingen tussen kandidaten uitvergroten. Wie dit spel domineert, komt goed uit de peilingen – het scorebord van de mediacratie. 

Maar wat gaat er achter de waan van de dag schuil? Bij De Correspondent richten we ons niet op het spelletje, maar op wat er op het spel staat. 

In deze gids vind je de belangrijkste inzichten van onze correspondenten – over de verkiezingen zelf en over belangrijke thema’s als klimaatverandering, wonen, ongelijkheid en de rechtsstaat. Ook vind je hier alle afleveringen van onze verkiezingspodcast Stemmen, waarvan we de voornaamste lessen delen in beknopte samenvattingen. Veel lees- en luisterplezier gewenst!

Een verkiezingspodcast zonder peilingen

Geen analyses van het premiersdebat of speculaties over exitpolls, maar een blik op het politieke systeem en de machtsverhoudingen daarachter. Politicologen Armèn Hakhverdian en Tom van der Meer helpen je, samen met onze correspondenten, begrijpen hoe de politiek werkt en wat jouw stem daarin betekent.

Aflevering

Wat betekenen verkiezingen?

‘Ik denk dat als je strategisch gaat stemmen, dat je dan niet eens bijdraagt aan de oplossing die je nastreeft. Ik denk dat de verkiezingen er zijn om vast te stellen wat de optelsom is van wat mensen graag willen.’

– Marc Chavannes, correspondent Politiek

Bekijk en luister hier de complete aflevering
Aflevering

Verzuiling, ontzuiling, versplintering, conflict

‘In Nederland hebben we een blok van rechtse partijen dat kan rekenen op ongeveer 75 zetels. Dat waren vroeger CDA en VVD, tegenwoordig zijn PVV en FVD daar bij gekomen. Dan heb je een blok linkse partijen, traditioneel PvdA, SP, GroenLinks, Partij voor de Dieren. Traditioneel rekenen die op zo’n 50 tot 55 zetels. Grofweg liggen deze verhoudingen vast.’

– Tom van der Meer, hoogleraar politicologie aan de Universiteit van Amsterdam

Bekijk en luister hier de complete aflevering
Aflevering

Protest!

‘Nederlanders zijn behoorlijk positief over mede-Nederlanders die op dezelfde partij stemmen als zij. Een CDA’er heeft neutrale gevoelens over een VVD’er, en een GroenLinkser en een PvdA’er kunnen ook prima door één deur. Richting het andere politieke kamp worden de temperaturen een stuk lager. Dus rechtse mensen denken koeltjes over mensen die op linkse partijen stemmen. En het vriest tussen mensen die stemmen op de rechts-populistische partijen, PVV en FVD, en de rest.’

– Eelco Harteveld, universitair docent politicologie aan de Universiteit van Amsterdam

Bekijk en luister hier de complete aflevering
Aflevering

Politieke partijen in campagnetijd en daarbuiten

‘Mijn advies als je een stemhulp invult is: kijk naar de top-drie of de top-vijf die eruit komt en kijk dan verder. Wat zijn nou de verschillen tussen die partijen? Op welke concrete stellingen ben je het oneens met die verschillende partijen? En wat weegt dan voor jou uiteindelijk als kiezer het zwaarste?’

– Tom Louwerse, universitair hoofddocent politicologie aan de Universiteit Leiden

Bekijk en luister hier de complete aflevering
Aflevering

Radicaal-rechts even groot als alle linkse partijen

‘Wat ik echt vind opvallen is dat we nu drie radicaal-rechtse, populistische partijen in de Tweede Kamer hebben. Daarin zijn we met Nederland uniek, want het zijn allemaal partijen die lijken op elkaar. Ze hebben soortgelijke opvattingen over immigratie, veiligheid, Europa, wantrouwen tegenover het establishment, en steeds meer ook klimaat.’

–Matthijs Rooduijn, universitair docent politicologie aan de Universiteit van Amsterdam

Bekijk en luister hier de complete aflevering
Aflevering

De grootste partij als kartrekker voor een nieuw kabinet

‘De zetels die je haalt zijn maar een marginale bijdrage. Het gaat veel meer over: met wie kan je [als partij] samenwerken? Welke onderwerpen vinden we allebei belangrijk? Welke positie hebben we daarop? Alsook: hoe hebben we in het verleden samengewerkt?’

–Mariken van der Velden, universitair docent politieke communicatie aan de Vrije Universiteit Amsterdam

Bekijk en luister hier de complete aflevering
Aflevering

De route naar de Tweede Kamer begint op... de universiteit

‘Kamerleden kwamen in eerste instantie via maatschappelijke organisaties die gelieerd waren aan partijen de Kamer in. Dat is langzaam verschoven naar het professionele pad, waarbij een aantal professies steeds vaker werd gerekruteerd: journalisten, advocaten, onderwijzers. En in de laatste jaren zie je dat onze studenten direct vanaf de collegebanken allerlei politieke baantjes gingen vervullen.’

–Anchrit Wille, universitair hoofddocent bestuurskunde aan de Universiteit Leiden

Bekijk en luister hier de complete aflevering

Correspondenten geven context

Deze inzichten delen correspondenten over verkiezingen

Ongelijkheid, de woningmarkt, de landbouwtransitie, mobiliteit, klimaatverandering, zorg, biodiversiteit, duurzaamheid en ga zo maar door: het zijn allemaal belangrijke verkiezingsthema’s. Onze correspondenten geven de broodnodige context bij de politieke standpunten op de belangrijke thema’s van deze tijd.

Jesse Frederik, correspondent Economie ‘Als in het gespreksverslag precies het omgekeerde had kunnen staan (“wat de VVD betreft: geen Pieter Omtzigt in het kabinet”) en de ophef dan even groot, zo niet groter was geweest, wat zegt dat dan over de ophef?’ Lees de analyse van Jesse Frederik over het Kamerdebat na de geopenbaarde notities over Pieter Omtzigt tijdens de verkenningsfase van de formatie Wordt dit de formatie van het regeerakkoord op een A4’tje? ‘Het grootste bezwaar van ellenlange regeerakkoorden is dat zij de werkelijkheid fixeren en pretenderen de waarheid in pacht te hebben. In een paar weken of maanden worden voor vier jaar beslissingen genomen. Alsof die paar onderhandelaars en hun secondanten op alle terreinen deskundiger zijn dan ministeries vol ambtenaren en alle kenners bij instituten en betrokken organisaties.’ Lees de analyse van Marc Chavannes over de nadelen van een gedetailleerd regeerakkoord Waarom links zo veel Kamerzetels kwijt is Voor het grote verlies van linkse partijen bij de afgelopen verkiezingen bestaan meerdere verklaringen: GroenLinks kon van klimaat geen urgent thema maken, de SP kon niet de straat op om campagne te voeren en de PvdA miste aanspraak bij jongeren. Met name GroenLinks raakte ook veel kiezers kwijt aan centrumpartijen D66 en Volt. Eén lichtpunt voor links: met de toenemende sociale en economische ongelijkheid als gevolg van de coronapandemie kunnen linkse politieke partijen zich de komende jaren waarschijnlijk beter profileren voor de volgende verkiezingen. Lees de analyse van politicoloog Matthijs Rooduijn Marc Chavannes, correspondent Politiek ‘De overweldigende indruk die de gebeurtenissen van de eerste dagen na de verkiezingen van 2021 maken, is die van inteelt, ons-kent-ons. Pottenkijkers doorlopen.’ Lees de analyse van Marc Chavannes over de blunder van verkenner Kajsa Ollongren Valentijn De Hingh, correspondent Identiteit ‘Reken vrouwelijke Kamerleden en parlementariërs van kleur af op hun politieke faux pas, niet op hun uiterlijk, hun mondigheid, hun vermeende "loyaliteitsconflicten", of omdat ze aan "identiteitspolitiek" zouden doen. Pas als dat stopt, kunnen ze hun werk doen.’ Lees de update van Valentijn De Hingh over een meer diverse Tweede Kamer Wij telden hoeveel media-aandacht lijsttrekkers kregen. En de vrouwen kwamen er bekaaid vanaf Alle vrouwelijke lijsttrekkers kregen in aanloop naar de verkiezingen minder media-aandacht dan je zou verwachten op basis van het aantal zetels van hun partij in de Tweede Kamer. Alle lijsttrekkers die meer media-aandacht kregen dan je zou verwachten, zijn daarentegen man – Thierry Baudet (FVD), Jesse Klaver (GroenLinks) en Wopke Hoekstra (CDA). Lees de explainer van politicologen Loes Aaldering en Daphne van der Pas Radicaal-rechts komt in drie smaken in de Kamer. Wat zijn de verschillen? De PVV, FVD en JA21 hebben samen bijna een vijfde van de stemmen gekregen. De drie partijen kennen zowel belangrijke overeenkomsten als verschillen. Stuk voor stuk hebben ze een nationalistisch wereldbeeld, zetten ze de vermeende kloof tussen ‘elite’ en ‘volk’ op scherp en zijn ze euro- en klimaatsceptisch. Daar staat tegenover dat de PVV hard is in haar islamkritiek en FVD aantrekkelijk is geworden voor corona-ontkenners, terwijl JA21 zich presenteert als gematigder alternatief op de rechterflank, wellicht om mee te kunnen regeren in het volgende kabinet. Lees de explainer van politicoloog Matthijs Rooduijn Mark Rutte haalde bekwaam de politiek uit de verkiezingen. En wij trapten erin ‘Verkiezingen gaan in Nederland nooit over een gedroomde andere toekomst. En zelden over de grote kwesties van de afgelopen jaren. Sinds het einde van de verzuiling maken miljoenen kiezers een gewetensvolle afweging tussen de geadverteerde standpunten en leiderschapskwaliteiten.’ Lees de analyse van Marc Chavannes over de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 Jesse Frederik, correspondent Economie ‘Linkse partijen kiezen altijd vijanden die lekker bij ons levensbeeld passen. Waarom werkt de huizenmarkt niet? Pandjesbazen en huisjesmelkers. Waarom gaat de [strijd tegen] klimaatverandering niet? Shell.’ Luister naar De Rudi & Freddie Show over de verkiezingsuitslag Marjan Minnesma, directeur klimaatorganisatie Urgenda ‘CDA en VVD hebben totaal geen groen hart. De afgelopen tien jaar hebben ze op de rem gestaan en geen enkel vernieuwend idee ingebracht. Terwijl dat cruciaal is. Het staat of valt met of je voor je ziet wat er in de tweede helft van de eeuw gaat gebeuren als we onvoldoende doen.’ Lees de analyse van Jelmer Mommers over de toekomstvisie van kabinet-Rutte III op het klimaat Wie het minst te zeggen heeft over de toekomst: de mensen die haar gaan meemaken Beslissingen over generatie-overstijgende problemen worden genomen door steeds oudere kiezers en politici. In 1980 maakten jongeren tot en met 25 jaar nog 19 procent uit van het electoraat, tegenover 12 procent in 2020. Nederlandse volksvertegenwoordigers zijn gemiddeld 48 (Tweede Kamer) tot zelfs 59 jaar (Eerste Kamer). Lees de analyse van Elian Yahye, student internationale betrekkingen Rob Wijnberg, oprichter ‘De pr-afdeling van Forum had het niet beter kunnen verzinnen. Wat bevestigt het beeld van een demoniserende linkse kerk meer dan een kunstenaar die letterlijk vanachter een kansel de verguisde voorman van fascisme beticht?’ Lees de column van Rob Wijnberg over het gebrek aan inhoudelijke campagne Landbouw is níét belangrijk voor de Nederlandse economie (en nog 3 mythes over de landbouw ontkracht) Landbouw legt met 66 procent van alle grond een enorm ruimtebeslag op Nederland. Die landbouw moet dus wel een enorm belang hebben, zou je denken. En dat is ook zo, als je de verkiezingsprogramma’s van regeringspartijen VVD en CDA erop naslaat. Ook Unilever, zadenbedrijf Syngenta, FrieslandCampina en Ahold Delhaize gebruiken voortdurend vier argumenten die zouden onderstrepen hoe belangrijk landbouw is. Maar daar is zo veel op af te dingen dat er weinig van overblijft. Lees de column van Thomas Oudman over misvattingen omtrent de landbouw Onderwijs is niet de grote gelijkmaker Nog altijd is het voor de ene leerling makkelijker een hoger diploma te halen dan voor de ander. Een kind van hogeropgeleide ouders heeft nog altijd een grotere kans om naar het vwo te gaan dan een kind met hetzelfde IQ met lageropgeleide ouders. Lees het essay van Johannes Visser over de politieke visies op onderwijs Bart Snels, Tweede Kamerlid GroenLinks ‘Ik heb heel vaak gezegd bij belastingontwijking: we moeten niet boos zijn op bedrijven, die maken gewoon gebruik van de wet. Je moet als wetgever zelf de wet aanpassen.’ Luister het interview van Rutger Bregman en Jesse Frederik met Bart Snels Van abortus tot mediarepresentatie: zo zetten de politieke partijen zich in voor vrouwen GroenLinks diende de afgelopen vier jaar het vaakst moties over vrouwenemancipatie in, gevolgd door de PvdA. 50PLUS, PVV en Forum voor Democratie zijn het minst uitgesproken over de gelijke behandeling van vrouwen: in hun partijprogramma’s vermelden zij weinig tot niets over vrouwenemancipatie. Lees de analyse van Noura Oul Fakir over de partijstandpunten over vrouwenemancipatie Willem Schinkel, socioloog ‘Het kabinet heeft de economie draaiende kunnen houden, zonder dat we de vraag gesteld hebben of er een andere economie mogelijk is waarin je geen uitruil tussen onze banen en de levens van mensen hoeft te maken.’ Luister of lees het interview van Lex Bohlmeijer met Willem Schinkel Maurits Martijn, adjunct-hoofdredacteur ‘Geen verkiezingsprogramma bestrijdt de privatisering van deze digitale infrastructuur op fundamenteel niveau, zoals dat wel met de privatisering in de zorg gebeurt. Geen partij heeft een uitgewerkt techplan met minder markt zoals er wel plannen liggen voor het onderwijs, het openbaar vervoer en de energievoorziening.’ Lees de column van Maurits Martijn over de visie van partijen op grote technologiebedrijven Het klimaatbeleid was bij Rutte III niet in goede handen In 2019 sprak het kabinet-Rutte III in het Klimaatakkoord af dat de aanleg van zonnepanelen en windmolens op land op regionaal niveau geregeld moest worden. Het gevolg: ambtenaren, architecten en consultants nemen meestal het initiatief en gemeenteraden worden pas in een vergevorderd stadium geraadpleegd. De burger komt vaak pas in beeld als hij dwarsligt. Lees de analyse van Jelmer Mommers, correspondent Democratie & Klimaat Josta van Bockxmeer, correspondent Wonen ‘Wijzen naar beleggers, huisjesmelkers en speculerende corporatiebazen was lange tijd de norm, maar het besef lijkt door te dringen dat er fundamenteel iets moet veranderen op de woningmarkt. Er moet een einde komen aan de stimulering van het huizenbezit.’ Lees de analyse van Josta van Bockxmeer over wat partijen willen met de woningmarkt Valentijn De Hingh, correspondent Identiteit ‘Ons parlement is meer dan een middel om grotere gelijkwaardigheid van sociale minderheidsgroepen te bereiken. De samenstelling ervan is ook een barometer die laat zien waar die gelijkwaardigheid achterblijft en welke groepen het systeem in de steek laat.’ Lees de analyse van Valentijn De Hingh over representatie in de Tweede Kamer De democratie was bij Rutte III niet in goede handen Rutte III heeft de democratie in Nederland verzwakt. Het kabinet kwam met vergaande wetten die de vrijheid van burgers aantasten, probeerde herhaaldelijk de Tweede Kamer te omzeilen, en begeeft zich met het taakstrafverbod op het terrein van de rechter. Lees de analyse van Jelmer Mommers, correspondent Democratie & Klimaat Rob Wijnberg, oprichter ‘Net als de Partij voor de Dieren staat ook Volt voor een radicale filosofische breuk met de politieke status quo. Waar de Dierenpartij als eerste afscheid nam van "de mens" als centrum van de politiek, doet Volt dat met de natiestaat. Zoals de PvdD de mens laat opgaan in de ecologie, zo laat Volt het land opgaan in het continent.’ Lees de column van Rob Wijnberg over de nieuwe politieke partij Volt Oorlog wordt steeds onzichtbaarder. Geen wonder dat het geen verkiezingsthema is Het ontbreekt politieke partijen aan een eigen visie op oorlog. Verkiezingsprogramma’s noemen wel Chinese of Russische dreiging, maar over de verandering van oorlogsvoering zélf denken politici nauwelijks na. Terwijl oorlogen de laatste decennia onzichtbaarder en moeilijker controleerbaar zijn geworden, waardoor we steeds slechter weten wat die gevechten betekenen voor de landen waar Nederland zich mengt in een conflict. Lees de analyse van Lennart Hofman, correspondent Verborgen oorlogen Thomas Oudman, correspondent Voedsel ‘De Partij voor de Dieren wordt meestal beschreven als dierenvriend, maar ze onderscheidt zich vooral door de vele verschillende manieren waarop zij waarde hecht aan de natuur. Ze is bovendien de enige die de mens ziet als een onderdeel van de natuur. De natuur als de hoeder van de mens, en niet andersom.’ Lees de analyse van Thomas Oudman over politieke standpunten ten aanzien van de natuur De stille bondgenoot van rechts? Je woont erin Het verband tussen huizenbezit en solidariteit geldt alleen voor landen waar relatief veel huizenkopers een hypotheek nemen, zoals Nederland. In bijvoorbeeld Spanje en Portugal hebben de meeste huiseigenaren geen hypotheek, maar betalen hele families mee aan de aankoop van het huis. Lees de analyse van Josta van Bockxmeer, correspondent Wonen Heel Holland Bakkeleit, de verkiezingseditie ‘Een debat over de verschillen van mening tussen, zeg, Klaver en Kaag had de kiezer – van wie het veel waarschijnlijker is dat zij zweeft tussen D66 en GroenLinks – veel meer verteld, en had een inhoudelijke discussie kunnen opleveren. Maar ja: zo’n conflict, over nuances, argumenten, beleid, knettert niet op tv.’ Lees de column van Rob Wijnberg over de rol van conflict in verkiezingstijd Zo denken én handelen de politieke partijen als het gaat over racisme Er zijn grofweg vier politieke scholen als het om racisme en discriminatie gaat. PVV, Forum voor Democratie, SGP en JA21 zien racisme niet als groot probleem. CDA en VVD vinden racisme verwerpelijk, maar zien ongelijkheid vooral als een economisch probleem. GroenLinks, PvdA en Partij voor de Dieren vinden dat je racisme en discriminatie actief moet bestrijden. DENK en BIJ1 ook, en vinden daarbovenop dat je scheve verhoudingen moet rechttrekken. Lees de analyse van Riffy Bol (algemeen redacteur) en Vera Mulder (correspondent Vooroordelen) Caroline de Gruyter, Europadeskundige ‘Er is een democratisch tekort in Brussel, maar dat is het grootst als het gaat om de rol van de lidstaten. Die willen zich niet op de vingers laten kijken. Dat maakt het makkelijker voor ministers om in Brussel A te zeggen tegen gezamenlijke oplossingen voor zaken als milieu en corona, en in eigen land B.’ Luister of lees het interview van Lex Bohlmeijer met Caroline de Gruyter De benoeming van rechters in Nederland is niet onafhankelijker dan in Polen of Hongarije Een nieuwe regering die vindt dat rechters hinderlijke of politiek ongewenste uitspraken doen, kan zorgen dat er meer rechters komen die haar visie delen. Dat zit zo: de minister voor Rechtsbescherming wijst de leden van de Raad voor de rechtspraak aan. De Raad kiest vervolgens de bestuursleden van de gerechten, die op hun beurt rechters kansen geven. Daardoor is hun onafhankelijkheid nauwelijks gewaarborgd. Lees het verhaal van Marc Chavannes, correspondent Politiek D66 kan wel wat bijles gebruiken als het aankomt op onderwijs ‘De kansen zullen nooit helemaal gelijk zijn. Dat heeft een doodeenvoudige reden: ouders willen het beste voor hun kind. Voor hen is onderwijs juist een manier om ongelijkheid te creëren.’ Lees de column van Johannes Visser Imke de Boer, hoogleraar dieren en duurzame voedselsystemen ‘Boeren produceren niet alleen voedsel, maar beheren ons land voor allerhande functies die dat land ons biedt. Watermanagement, het behoud van biodiversiteit, het behoud van het landschap. Dat betekent wel dat je de boeren ook moet waarderen voor die functies, voor wat ze voor de maatschappij doen. Zodat mensen daarvoor willen betalen en zuiniger omgaan met hun voedsel.’ Lees of luister het interview van Lex Bohlmeijer met Imke de Boer Meer bereikbaarheid! Sneller van A naar B! Elke partij wil het, ook al lost het geen enkel probleem op De mobiliteitsplannen van de politieke partijen lijken op het eerste oog verschillend. Investeren in meer spoor! Zelfrijdende auto’s! Nee, gewoon het asfalt blijven verbreden! In feite pleiten de partijen allemaal voor hetzelfde: voor betere bereikbaarheid, van meer plekken in Nederland, voor meer mensen. Maar een fundamentele vraag wordt niet gesteld: waarom zou je ons onderweg zijn eigenlijk aanmoedigen? Lees de analyse van Thalia Verkade, correspondent Mobiliteit & Straatleven Zaïre Krieger, journalist en activist ‘Bij het debat in de Tweede Kamer over institutioneel racisme heb ik nog nooit zoveel onkunde gezien. Niemand wist wat het betekende. Er zijn niet veel mensen die het zelf hebben meegemaakt. Dat is het gat tussen de politiek en Nederland.’ Lees of luister het interview van Lex Bohlmeijer met Zaïre Krieger De verkiezingen zouden moeten gaan over welke overheid wij wensen – tijdens én na corona Lees de analyse van Marc Chavannes, correspondent Politiek

Voorbij de verkiezingswaan

Deze achtergrondverhalen helpen je de thema’s van deze tijd te doorgronden

Geen enkel verkiezingsthema staat op zichzelf. Hier delen onze correspondenten de belangrijkste inzichten over structurele ontwikkelingen die ertoe doen, maar die tijdens tv-debatten, interviews met lijsttrekkers en campagnemomenten onderbelicht blijven.

Rutger Bregman, correspondent Vooruitgang ‘Het standaardframe is: “de Belastingdienst is de grote boosdoener”. Als je een ander gezichtspunt hebt – “ik wil ook naar de verantwoordelijkheid van andere partijen kijken” – is dat heel ingewikkeld om te doen in een talkshow.’ Luister naar De Rudi & Freddie Show over de val van het kabinet (en Nederland als ‘bananenmonarchie’) Nederland betaalt de prijs voor het geperfectioneerde nihilisme van Mark Rutte Het kabinet-Rutte III viel over de toeslagenaffaire vóór het verantwoording aflegde aan de Tweede Kamer. Zo hield Mark Rutte nog een beetje regie op de grote afrekening die hij over zichzelf afriep. Lees de analyse van Marc Chavannes, correspondent Politiek Tienduizenden gedupeerden, maar geen daders: zo ontstond de tragedie achter de toeslagenaffaire Tienduizenden ouders moesten gigantische bedragen aan kinderopvangtoeslag terugbetalen, met desastreuze gevolgen. De toeslagenaffaire legt de schadelijke dynamiek tussen politiek en media bloot. Vrijwel iedereen – ministers, Kamerleden, ambtenaren, journalisten – deed wat je van ze zou verwachten, en juist daardoor liep alles mis. Lees de reconstructie van Jesse Frederik over de toeslagenaffaire Zo glipt de democratie door onze vingers – en zó vormen we een tegenmacht Democratie is meer dan een vakje vullen op verkiezingsdag. Iedere burger kan de politiek voeden met ideeën en kritiek, en het vuur aan de schenen leggen. Tegenmacht schaadt het functioneren van de parlementaire democratie niet, maar draagt eraan bij. Lees of beluister het verhaal van Marc Chavannes, correspondent Politiek Rechters zijn niet te politiek. De politiek bemoeit zich juist te veel met de rechtspraak Onafhankelijke rechtspraak is een pijler van onze democratie. Maar de politiek is de rechtspraak gaan behandelen als een bedrijf met een winst-en-verliesrekening. Het gevolg: overbelaste rechters, te lange wachttijden en een verslechterde toegang tot het recht. Gelukkig is het niet te laat. Lees Marc Chavannes’ artikel over de toekomst van de rechtspraak Meer dan een inspraakavond, beter dan een referendum: met deze democratische vernieuwing kan de burger zélf beleid maken Uit onderzoek blijkt dat mensen die zich hebben afgekeerd van de politiek graag meedoen aan een burgerberaad. Zij keerden de politiek meestal de rug toe uit teleurstelling of frustratie, omdat ze niet gehoord worden, maar niet uit desinteresse. Een uitnodiging voor deelname aan een burgerberaad ervaren ze als een teken dat ze serieus genomen worden. Lees de explainer van Jelmer Mommers en Eva Rovers over burgerberaden Jesse Frederik, correspondent Economie ‘Het recht is steeds vaker iets wat je moet halen. Je moet loketten aflopen, formulieren invullen, intakegesprekken voeren. Hoe minder je hebt, hoe meer bureaucratie er over je heen wordt gestort. Terwijl je daar juist steeds minder energie voor hebt.’ Lees het essay van Jesse Frederik over de verzorgingsstaat
YouTube
Oprichter Rob Wijnberg over de journalistieke omgang met extreme politieke standpunten
Waarom politici zich niet mogen verschuilen achter de wetenschap – óók niet in coronatijd Veel landen hebben drastische maatregelen genomen om de pandemie te beteugelen, vaak op advies van virologen. Politici laten zich sturen door de wetenschap en lijken daardoor neutraal. Maar in feite blijft elke beleidsbeslissing een waardeoordeel. Lees de analyse van Ruben Mersch, correspondent Big Pharma Rutger Bregman, correspondent Vooruitgang ‘Als het neoliberalisme één dogma had, dan was het dat de meeste mensen egoïsten zijn. Uit dit cynische mensbeeld volgde al het andere – de privatiseringen, de groeiende ongelijkheid, de uitholling van de publieke sector.’ Lees het essay van Rutger Bregman over het neoliberalisme Marc Chavannes, correspondent Politiek ‘De staatscommissie-Remkes wijst op de eis dat politieke partijen een vereniging moeten zijn, wat betekent dat ze aan het verenigingsrecht uit het Burgerlijk Wetboek moeten voldoen. Dat is een soepele jas die naar believen aan de eigen maten is aan te passen, zo blijkt, met Geert Wilders’ PVV als meest markante voorbeeld.’ Lees de column van Marc Chavannes over interne partijdemocratie Bezuinigen of geld laten rollen? Dat is de vraag die de toekomst van Nederland (en Europa) bepaalt Nederland blijft volgens minister Wopke Hoekstra van Financiën volledig gecommitteerd aan de Europese regels. Dat betekent dat Nederland zich na de crisis weer hard zal maken voor een terugkeer naar de fiscale discipline van vóór corona. Simpel gezegd: de regering moet meer belasting gaan heffen, bezuinigen, of allebei. Lees de explainer van Wester van Gaal, Jelmer Mommers en Marc Chavannes over de toekomst van de overheidsfinanciën Hoe een goedbedoelde belastingregel voor de bakker op de hoek een goudmijn voor de allerrijksten werd Lees het verhaal van Jesse Frederik, correspondent Economie Rob Wijnberg, oprichter ‘De voorwaarden van de studielening zijn uiterst coulant – als je te weinig verdient, hoef je niets af te betalen; de rente is hartstikke laag en de afbetalingstermijn ontzettend lang. Maar het gaat niet om de voorwaarden, het gaat om het principe: dat je leven, nog voor het goed en wel begonnen is, al gepaard gaat met het opbouwen van een schuld.’ Lees de column van Rob Wijnberg over het studieleenstelsel Waarom zorgen voor je gezin óók werken is (en niet iets wat je van je werk houdt) Wie tijdens een lockdown thuisonderwijs en zorg moet leveren heeft algauw het gevoel niet aan werken toe te komen. Maar zorgen voor je gezin is geen afleiding; het is óók werk. Lees de analyse van Lynn Berger, correspondent Zorgzaamheid Michiel de Hoog, correspondent Sport ‘In het bedrijfsleven, in de zorg, bij de overheid: er wordt bezuinigd vanuit het valse vertrouwen dat de toekomst min of meer lijkt op het recente verleden. Maar, zegt hoogleraar Bert Zwart, als de toekomst een keer tegenvalt, als zich een extreme gebeurtenis voordoet, kan de schade enorm zijn.’ Lees het interview van Michiel de Hoog met Bert Zwart De democratie is springlevend. Want waar klimaatbeleid faalt, staan burgers op In het debat over klimaat en milieu overheerst de negativiteit, ziet onderzoeker Derk Loorbach. Maar wie alleen naar de problemen kijkt, mist het grotere verhaal: miljoenen burgers bouwen dagelijks aan de basis van een betere, duurzame samenleving. Lees het interview van Jelmer Mommers met Derk Loorbach Jesse Frederik, correspondent Economie ‘Alleen al dankzij één Europese stofzuigermaatregel wordt tot 2030 maar liefst 11 megaton CO2 per jaar bespaard. Dat is een kwart van het streven van het hele Nederlandse klimaatakkoord.’ Lees de analyse van Jesse Frederik over Europese milieuwetgeving Deze wet moet ervoor zorgen dat (kleding)bedrijven eerlijker en duurzamer worden Of het nu gaat om de koffie die je drinkt of de kleren die je draagt: het liefst wil je dat het op een zo eerlijk en duurzaam mogelijke manier geproduceerd is. Due-diligencewetgeving moet zorgen dat bedrijven de daad bij het woord voegen. Hoe effectief is zo’n wet? Lees de analyse van Emy Demkes, correspondent Kleding De volgende pandemie wordt uitgebroed in kolossale kippenstallen Met de bouw van megastallen kiest Nederland bewust voor een hoger risico op een pandemie, en daarmee het regelmatig ruimen van grote hoeveelheden kippen. Dat is puur vanwege het economische belang van de export. Lees het interview van Thomas Oudman over de kans op een nieuwe pandemie De revolutie in de psychiatrie is begonnen. Dit zijn de rebellen Overal gaan strijdbare dokters, patiënten en hulpverleners het gevecht aan met de klassieke psychiatrie, op zoek naar een betere geestelijke gezondheidszorg. En dat is hard nodig, want de sector is overbelast. Lees de analyse van Nina Polak, correspondent Modern Leven Lynn Berger, correspondent Zorgzaamheid ‘De problemen in de zorg zijn niet allemaal de schuld van corona. Want ook voor de pandemie voelde veel zorgpersoneel zich al overbelast, vonden ouders van jonge kinderen het vaak een hele toer om alle ballen in de lucht te houden, en hadden schoonmakers nauwelijks rechten of zekerheden.’ Lees de analyse van Lynn Berger over de druk op de zorg Ruben Mersch, correspondent Big Pharma ‘Dat we toestaan dat farmaceutische bedrijven eigenaar worden van vaccins die het verschil kunnen maken tussen leven en dood, is een politieke keuze. Als we het lef zouden hebben om het eigendomsrecht van deze bedrijven te beperken, kunnen we deze pandemie sneller de kop indrukken.’ Lees of luistert de analyse van Ruben Mersch Hoe los je racisme, seksisme en homofobie op? Allemaal tegelijk Alle politiek is identiteitspolitiek, want politiek gaat altijd over de belangen van groepen. Het werkelijke probleem is dat critici de term ‘identiteitspolitiek’ gebruiken om claims van bepaalde groepen te diskwalificeren. Lees de explainer van Valentijn De Hingh, correspondent Identiteit Rob Wijnberg, oprichter ‘Tussen de boze burger en de tierende twitteraar in zit een enorme groep die misschien wel onze grootste, “ongehoorde” bubbel kan worden genoemd. Een groep die een kritisch maar gematigd wereldbeeld gemeen heeft.’ Lees het essay van Rob Wijnberg over politieke consensus

Eindredactie: Anna Vossers
Redactie: Riffy Bol
Productie: Maaike Goslinga en Edivania Lopes Duarte
Vormgeving: Luka van Diepen en Leon de Korte
Development: Heleen Emanuel
Met dank aan Mayke Blok